Page 415 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

Кыайыы күнэ

Элбэх эрэннэриилээх, кэтэһиилээх Кыайыы сыла үүммүтэ. Ким барыта
сэрии бүттэҕинэ, Кыайыы буоллаҕына, олох тупсуо диэх курдук эрэнэ саны-
ыра. Сэриилэһэ сылдьар дьоммут армияттан төннүөхтэрэ, бары-барыта баар
буолуо, бурдук, саахар, арыы нуорма буолан уурайыа. Саамай, кылаабы-
найа, дойдубутугар бары төннүөхпүт диэн үөрүү кыыма өссө күүскэ
күөдьүйбүтэ.
Ыам ыйын 9 күнүн, Кыайыы күнүн Күһүүргэ көрсүбүтүм. Саас кэлэн
мэктиэтигэр итиинэн илгийэр курдук этэ. Олус сылаас чаҕылхай күн буолбу-
та. Эдьиийим миигин маҕаһыынтан икки килиэптэ атыылас диэн ыытта.
Арай өйдөөн көрбүтүм уулуссаҕа кэлии-барыы элбээбит. Дьиэлэр үрдүлэри-
гэр кыһыл былаах бөҕө ыйаммыт, истиэнэлэргэ плакаттар, лозуннар саайыл-
лыбыттар. Элбэх баҕайы киһи бөһүөлэк киинин диэки бараллар, олус үөрбүт-
көппүт сирэйдээхтэр. Мин дьону батыһан киин уулуссанан дьон бөҕө мусту-
бут сиригэр кэллим. Сотору улахан мунньах буолла.
—Кыайыы, кыайыы буолбут! Ураа, сэрии бүппүт! — биир улахан киһи
үөрэн-көтөн туран тыл эттэ, бүтэһигэр илиитигэр ким эрэ былаах биэрбити-
гэр онон далбаатыыр. Кирилиэскэ турар дьон илии тутуһаллар, куустуһал-
лар, санныларын таптайсаллар. Биһиги, оҕолор, эмиэ олус үөрдүбүт,
сүүрдүбүт-көттүбүт.
Мин, дьэ өйдөнөн, маҕаһыынтан икки килиэппин ылаат дьиэбэр сүүрдүм.
Сүүрэн иһэн тротуар алдьаммытыгар үктээн сирэйбинэн умса баран түстүм
уонна атыыласпыт икки килиэппэр тиийэн муннубун тоҕо түһэн кэбистим.
Хаан өрө тыга түстэ, икки килиэбим, таҥас-сап барыта хаан буолла. Эргич-
чи барыта кыһыл буолан баран дьиэбэр тиийдим. Ити курдук көрсүбүтүм
Кыайыы күнүн!

Көһүүттэн төннүү

Көһүүттэн күһүөрү сайын 1949 сыллаахха төннүбүппүт. Эһэм аах икки
мас буочукаҕа балык тууһаан, онон өйүөлэнэн уонна харчыбыт аҕыйах буо-
лан борохуот капитанын кытта балыгынан аахсан, төлөһөн дойдубутун бул-
буппут. Күһүүргэ борохуот хаһан төннөрүн кэтэһэн өрүскэ киирэн, биэрэккэ
өр баҕайы олорбуппут. Арааһа көһүүгэ киирбит аймахтарбыт, дьоммут эрдэ
дойдуларыгар төннүбүт быһыылаахтара, биһиги эрэ дьиэ кэргэн хаалан ба-
ран дьэ дойдубутугар баран эрэр этибит. Кэтэһиилээх борохуоппут дьэ кэ-
лэн, брондвахта холбонон ахтылҕаннаах дойдубутугар айаннаабыппыт. Трюмҥа
хаайыылаахтары кытта бииргэ олорон өр баҕайы устубуппут.
Биирдэ, мин, мааны баҕайы таҥастаах нуучча оҕотугар, албыннааммын,
бөппүрүөскэнэн тыаһыыр трубка оҥорон биэрдим. Уолум каютаҕа баран со-
тору илиитигэр сап-саһарчы буспут булочкалаах кэллэ. Ол булочка амтана,
минньигэһэ айахпар олох билигин даҕаны баар курдук.
Дойдубутугар төннөрбүтүгэр эһэм оҕонньор, Макаров Егор Евсеевич, ба-
һылаан-көһүлээн аҕалбыта. Эһэм барахсан улахан өйдөөх, сахалыы иитиилээх
оҕонньор этэ. Кини дойдутугар Кытаанахха олорон аатырбыт мас ууһа, дьиэ
тутааччы этэ. Эһэм ити идэлэрэ хоту даҕаны сырыттаҕына элбэхтик көмөлөспүт
буолуохтаахтар. Күһүүргэ, Чокуурапкаҕа олорон чааһынай дьоҥҥо, тэрилтэ-
лэргэ уһанан аан, олоппос, түннүк, остуол оҥорон харчыга атыылаан биһи-
ги дьиэ кэргэни элбэхтик өрүһүйбүтэ.
Эһэм дойдутугар кэлэн баран колхозка сыарҕа сыҥааҕа иэҕэн, атырдьах,

27'
411