Page 413 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара
P. 413
хан аппа биир өттүгэр биһиги — “сутаакылар”, аппа аннараа өттүгэр олохтоох-
тор — эбэҥкилэр олорор этибит.
Дойдубутугар алаас оҕото тутаах үлэһит аатырара: ынах хомуйара, ньи-
рэй көрөрө, уокка отторго анаан тыаҕа тахсан амынньыар (куһаҕан маһы,
мутугу) хомуйара, уу баһара, оҕо көрөрө. Сайыҥҥы сүрүн үлэ — от үлэтэ
оҕото суох үлэлэммэт этэ. Кыыс оҕо үлэтэ — ийэтин батыһа сылдьан дьиэ-
уот бүппэт үлэтэ буолара. Сэрии сылларыгар обургу оҕолор сэриигэ барбыт
аҕаларын, убайдарын, таайдарын солбуйан колхоз хаһан да бүппэт түбүктээх
үлэлэригэр сылдьыбыттара. Сааскы ыһыы, күһүн бурдук хомуура, сүөһү
көрүүтэ, хотон, күрүө-хаһаа тутуута, сылгыһыт үлэтэ барыта оҕолор уу ньул-
дьаҕай санныларыгар сүктэриллэн төһөлөөх кыһалҕаны көрсүбүттэрин бэйэ-
лэрэ эрэ билэн, үксүлэр бу орто дойду олоҕуттан бараахтаатахтара.
Тыа, алаас оҕотугар тэҥнээтэххэ хоту дойду оҕото бэйэтин сааратынары-
гар бириэмэтэ быдан элбэҕэ уонна көҥүллүк сылдьара. Оҕолор үксүгэр эбэ-
бит Өлүөнэ кытылыгар киирэн оонньуурбут. Мин наар өрүс кытылын кэ-
рийэр идэлээх этим. Үчүгэй күн буоллун, тыал, ардах даҕаны түстүн, тоҕо
эрэ кытыл устун таас хомуйбута буолан, эбэтэр ууга тааһы быраҕан “алаа-
дьы” оҥорон оонньоон соҕотоҕун хаамарым. Санаабар Улуу Эбэм долгунна-
рын кытары миэхэ тугу эмэ быраҕан биэриэ диэн күүтэ-эрэнэ, ыра санаа
оҥосто сылдьарым. Арай биирдэ үгэспинэн кытыл устун кэрийэ сылдьан,
борохуот мас макетын булан ыллым. Син обургу икки мачталаах, икки тур-
балаах, палубата кыра тоһоҕолорунан саайыллан баран боробулуоханан эр-
гиччи тардыллыбыт күрүөлээх. Олус үчүгэй кырааскалаах борохуот долгуҥҥа
аргыый оҕустаран биэтэҥнии турар. Үөрүүбүттэн атаҕым сири билбэт буо-
лан борохуоту кууһан ылаат дьиэбэр сүүрдүм. Ким эрэ оонньуу сылдьан
умнан барбыт быһыылааҕа. Ол борохуоппунан уһун сайыны быһа кистээн
соҕотоҕун оонньоотум. Санаабар онтон ордук үчүгэй борохуот суох быһыы-
лааҕа.
Биирдэ улахан тыаллаах, долгуннаах күн элбэх буолан сөтүөлүү барды-
быт. Сөтүөлүү сылдьан улахан долгуҥҥа оҕустаран чачайан ууга баран истэх-
пинэ, улахан оҕолор атахпыттан ылан кытылга бырахпыттара дуу, эбэтэр
Улуу Эбэм бэйэтин долгунунан таһаарбыта дуу, биирдэ өйдөммүтүм кумахха
сытабын. Аттыбар ким да суох, иһим сараччы үллэн хаалбыт, уу бөҕөнү
испиппин, муннубунан-айахпынан бокуойа суох уу тохтор. Икки хараҕым
уһуллан тахсыар диэри хотуо бөҕөнү хотуолаатым уонна нэһиилэ туран ба-
йааттаҥныы-байааттаҥныы дьиэм диэки саллаҥнаатым. Баччаҕа тиийэр
быаҕа Улуу Эбэм барахсан бэйэтэ көмүскээн, харыстаан, эбэтэр истиҥ Иэй-
эхситим араҥаччылаан тыыннаах хааллаҕым буолуо!
Эһэм Макаров Егор Евсеевич дойдутугар эрдэҕинэ элбэхтик оҕоломмут
буолан биһигини сахалыы иитэрэ. Кини хаһан да наар мөҕө сылдьыбат буо-
лара, мин эһэбин, убайым, эдьиийим кинилэр аҕаларын олус убаастыырбыт
уонна бары да сабырыйтаран бүтэйдии куттанарбыт. Эһэм дөрүн-дөрүн мин
баракаастарбын кытаанахтык “эмтээн” биэрэрэ. Кэлин улаатан, өссө ыал
аҕата да буолан олорон сыаналаатахпына, эһэм дьаһаллара олус сөптөөхтөр
эбит.
Саас муус барыытыгар дэриэбинэ дьоно бары өрүскэ киирэрбит. Халлаан
сылыйан, кус-хаас кэлэн киирбэт күннээх буолан туундараҕа бу кэмҥэ ураты
кэрэ буолара. Улуу эбэбит Лена мууһун суйдаан муораҕа киллэрэрэ киһи
үйэтин тухары умнубат хартыыната. Бу кэмҥэ кыһын хаһааммыт аспыт эп-
пит, балыкпыт бүтэн аччыктаан Улуу эбэбит көмүс хатырыктааҕыттан үгүөрү
соҕустук кыра-хара дьонугар дук гыныа диэн бастакы муҥханы түһэрэллэрэ.
27 Заказ № 52
409
