Page 43 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара
P. 43
биригээдэтигэр киирэн улахан дьону кытта тэҥҥэ үлэлэспитэ. Балык бири-
гээдэтигэр кинини кытта үлэлэспит Дария Дмитриевна Борисова билигин
Кэптэнигэ олорор. Ити 1942 с. сайын күөллэр уулара уолан балык үксэ атан
тахсыбыта. Инньэ гынан кыһынын балыксыттар үксүгэр кураанах ууну ой-
мууллара, баҕадьылара балыга суох кураанах тахсара элбэх буолара. Былаан
туоллаҕына эрэ ыйга биир киһиэхэ 8 киилэ бурдук бэриллэрэ уонна балык
кэллэҕинэ киэһээҥҥи аһылыкка икки төбө балыгы буһаран сиэтэллэрэ. Дьэ
оннук аһыыр-аһаабат сылдьан, тоҥон-хатан ол кыһыны тоҕус сорунан туо-
раабыттара.
Аны 1943 с. сааһыгар муус устар 1 күнүттэн Кычкин Коляны эмиэ фронт
туһатыгар диэн бэбиэскэлээн, Дьокуускай куоракка Фабрично-заводское обу-
чение — ФЗО диэн үөрэххэ ыыппыттара. Ньукулайы кытта онно Копырин
Алексей Михайлович, Новгородов Виктор Никитич үөрэммиттэрэ. Манна
үөрэх уонна үлэ байыаннайдыы аҥаардаах этэ. Ньукулайдаах бондарь идэ-
тин ылан, фроҥҥа ыытыллыахтаах балыкка анаан 130-140 киилэлээх мас
уһааттары оҥороллоро. Бу үлэҕэ Николай Николаевич Кычкин ити дьыл
алтынньытыгар диэри сылдьыбыта. Салгыы Орто Халымаҕа үлэлии барыах-
таахтара табыллыбакка Ньукулай эдьиийигэр Лөгөй нэһилиэгэр “Бөлөхтөһүү”
колхуоска тахсыбыта. Тахсаат, ол кыһын фермаҕа сүөһү аһаппыта.
Оччолорго колхуос бэрэссэдээтэлинэн Илья Константинович Новгородов
үлэлиирэ. Холкуос бэрэссэдээтэлэ сытыы-хотуу уолу 1944 с. саас кулун тутарга
Чурапчы оройуонун Бахсы нэһилиэгин Томторугар аһыллыбыт “Колхуоһунай
оскуолаҕа” суотчуттар үөрэхтэригэр ыыппыта. Сэрии сылларыгар Бахсы нэ-
һилиэгэр баар “Коминтерн” уонна “Киров” колхуостарын дьоно-сэргэтэ биир
да киһи хаалбакка “Балык булдугар” диэн ааттаан хоту оройуоннарга күүс
өттүнэн көһөрүллүбүтэ. Онон нэһилиэккэ алын сүһүөх оскуолата сабыллан,
ол дьиэҕэ-уокка уонна билигин да турар таҥара дьиэтигэр олохтоон тэрилли-
бит “Колхуоһунай оскуолаҕа” түргэн тэтиминэн кадрдары иитэн таһаарар со-
руктаах үөрэх барара. Оскуола директорынан Иван Павлович Васильев ананан
тахсыбыта. Учууталларынан Павел Павлович Васильев, Константин Иванович
Кривошапкин, Павел Алексеевич Аммосов уонна кэлин Социалистическай
үлэ Геройа буолбут Корнилова Матрена Матвеевна үлэлээбиттэрэ.
Н.Н.Кычкин манна от ыйын бүтүөр диэри үөрэммитэ уонна колуоһугар
“Бөлөхтөһүүгэ” тиийэн, 1949 с. олунньуга диэри суотчутунан үлэлээбитэ. Ити
сыл олунньутугар Илья Константинович Новгородовы оччотооҕу Сыҥаах нэ-
һилиэгэр хаалыылаах колхуоска бырабылыанньа бэрэссэдээтэлинэн ыыппыт-
тара. “Бөлөхтөһүү” колхуос колхуостаахтара барбыт бэрэссэдээтэллэрин он-
нугар уолларын Николай Николаевич Кычкины биир санаанан колхуос бы-
рабылыанньатын бэрэссэдээтэлинэн быыбардаабыттара. Ити курдук Нико-
лай Николаевич “Бөлөхтөһүү” колхуоһу 1951 с. бөдөҥсүйүү буолуор диэри
салайбыта. Бу сыл Сыҥаах нэһилиэгиттэн “Киров” (Даалы), Лөгөй нэһилиэ-
гиттэн “Ленин” (Кэптэни), “Куоталаһыы”(Хомустаах) уонна “Бөлөхтөһүү”
(Мүрү эбэ арҕаа өттүнээҕи алаастартан) бытархай колхуостар холбоһон, биир
бөдөҥ колхуос буолбуттара. Колхуостарыгар оччотооҕу партия ыйыытынан
академик Лысенко аата иҥэриллибитэ. Бөдөҥсүйбүт “Лысенко” колхуос
бэрэссэдээтэлинэн Алексеев Георгий Гаврильевич анаммыта. Бөдөҥсүйбүт
колхуос сүөһү, сылгы иитиитин таһынан күндү түүлээх кыылы иитиинэн
дьарыктанарга быһаарыммыта. Онон Кэптэни эбэтин арҕаа кырдалыгар, ойуур
ортотугар кырымахтаах хара саһылы иитэр ферма тэриллибитэ. Манна сэбиэ-
диссэйинэн Н.Н.Кычкины анаабыттара. Оччолорго иитиэх саһыл диэн тугун
харахтаабатах дьон билбэттэрэ, сатаабаттара үгүс этэ. Ол да иһин саһыл
төрүөҕүн улаханнык ылбатахтара. Николай Николаевич бу үлэҕэ түөрт сылы
39
