Page 49 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара
P. 49
Онон сэрии-сут сылларыгар биһиги кинилэри кытта эҥэрдэһэн тыыннаах
хаалбыппыт. Аҕабыт уоттаах сэрииттэн төннүбэтэҕэ, “Сураҕа суох сүттэ”
диэн биллэриитэ эрэ кэлбит үһү. Макар Дмитриевич, Акулина Гаврильевна
Балбаара диэн кыыстаах этилэр. Биһиги кинини эдьиий туттарбыт, Балбаа-
ра дьиэ ис-тас уонна колхуос араас үлэтигэр үлэлиирин быыһыгар биһигини
көрөрө-истэрэ.
Эдьиийбит Балбаара сэттис кылааска үөрэниэхтээх күһүнүгэр улахан-
нык ыалдьыбыта. Эһэбит Макар оҕонньордоох оччолорго Төбүрүөн диэн
алааска олороллоро. Эһэбит улаханнык ыалдьыбыт кыыһын ат сыарҕатыгар
тиэйэн аҕалбытын өйдүүбүн. Эбэбит Өкүлүүн эмээхсин кыыһын эһэ үөһүнэн,
араас отунан эмтээн атаҕар туруорбута.
Эдьиийбит Варвара Макаровна үтүөрэн баран салгыы үөрэммэтэҕэ, кол-
хуоска уонна Нэһилиэк Өтөҕө диэн ааттанар сиргэ Лөгөй нэһилиэгин сэбиэ-
тин сэкиритээринэн үлэлээбитэ. Ити үлэлии сылдьан 1947 с. “Бөлөхтөһүү”
колхуос киһитигэр Николай Николаевич Кычкиҥҥа эргэ тахсыбыта. Ньуку-
лай колхуоска салайар үлэҕэ үлэлиирэ. Кыра колхуостар 1951 с. холбоһон
бөдөҥсүйэн барбыттара. Кычкиннар бөдөҥсүйбүт Лысенко аатынан колхуос
киинигэр Кэптэнигэ көһөн олохсуйбуттара. Ньукулай үксүгэр орто сүһүөх
салайар үлэҕэ сылдьыбыт киһи. Оччолорго Кэптэнигэ ыччаттар үлэҕэ, сын-
ньалаҥҥа даҕаны олус көхтөөх этилэр. Эдьиийбит Варвара уус-уран көрүүлэргэ,
концертарга актыыбынайдык кыттан, сценаҕа ыллыыра, пьесаларга үчүгэй-
дик оонньуура.
Варвара Макаровна Кэптэнигэ бастакынан кыыл иитэр фермаҕа хара
кырымахтаах хара саһылы иитээччинэн эмиэ үлэлии сылдьыбыта. Кэргэнэ
Ньукулай Ньукулаайабыс ол фермаҕа (Кэптэни эбэтин арҕаа баһыгар баара)
сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ. Балбааралаах Ньукулай бэйэ бэйэлэрин ситэр-
сэн биэрэр сүрдээх сытыары-сымнаҕас, дьоҥҥо-сэргэҕэ эйэлээх дьон этилэр.
Борисова-Бурнашева Анна Егоровна, сэрии тулаайаҕа. 2012 с.
ТАЛААНЫҤ УОСТУБАТЫН
Киһи барахсан орто дойдуга төрөөн, олох олоро
кэллэҕинэ аатын ааттатарыгар аҥаардас оҕотунан-уруу-
тунан эрэ буолбакка, бэйэтин дьоҥҥо-сэргэҕэ бил-
либит идэтинэн, дьоҕурунан өйгө-санааҕа иҥэн хаа-
лара эмиэ баар суол. Ол курдук бааллар Саха сиригэр
киэҥник биллэр дьоннор — Хомус Уйбаан, Оһуохай
Уйбаан, Кыталык Уйбаан, онтон да атыттар. Мин
эһиэхэ кэпсиир киһим эмиэ Уйбаан, бу дэгиттэр идэ-
лээх, кэлбит-барбыт, саҥарбыт-иҥэрбит саас орто-
лоох киһини Сэргэ Уйбаан диэн ааттыахпын, бу аата
норуокка биллэн, иҥэн хаалыан баҕарабын.
Уус-Алдан норуотун үөрэҕириитин үлэһиттэри-
гэр анаан ыытыллыбыт ыһыахха Иван Иванович Бур-
цев тылланан, ыһыах ыытыллыахтаах сиригэр, Суот-
тутааҕы “Доҕордоһуу” музейыгар “Уйгу-быйаҥ сэргэтин” оҥорбута. Ити Уус-
Алдан оройуонун төрүттэммитэ 60 сыллаах үбүлүөйүгэр 1990 с. этэ. Сэргэ
маһа Тиит-Арыы толуу тиит маһыттан тиэллэн киллэриллибитэ. Сэргэ 4
миэтэрэ үрдүктээх. Бу сэргэ уратыта үс тус-туһунан моойдооҕо, үс ат төбөлөөҕө,
45
