Page 54 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара
P. 54
КИҺИ БУОЛУУ
Оо, дьыл-хонук элэстэнэн ааһара тоҕо тургэнэй? Үөлээннээҕим кэриэ-
тэ аҕа атаспын Уйбаан Буурсабы, саас ортотун саҥа ааһан эрэр киһини,
дъон билиитигэр таһааран “Сэргэ Уйбаан ” диэн ааттыахпыттан 15 сыл
ааһа охсубут. Сэргэ Уйбаан сэрии кэмин оҕото аны саас 70 сааһа буо-
луоҕа. “Кинигэ окоробун, ахтыыгын суруйан аҕал” диэбиппэр амыдайым
өр кууттэрбэккэ ахтыытын суруйан биэрэ охсубута. Ону уөһэ, эрдэ сурул-
лубутун хатыланар өттун быһаммын билиһиннэрэбин.
Хоро нэһилиэгэр, эмис соботунан биллэр уонна анды түһэн ааһар Тыа-
ма эбэ биир кыра хонноҕор Уйбаан уонна Аана Буурсаптарга сэрии үгэннээн
бара турдаҕына 1943 с. муус устар ый ылааҥы кэмигэр күн тахсыытын көрсө
төрөөбүппүн. Оччолорго ийэтэ, мин аҕабын кытта бииргэ төрөөбүт дьахтар
ыалдьан, аҕата сэриигэ баран өлбүт төгүрүк тулаайах эдьиийим Клара, 6-7
саастаах кыысчаан, биһиги дьоммутугар иитиллэн олороро үһү.
Мин ийэм иһиттэн түһэрбин кытта, убайбыттан Байбалтан былдьасы-
һан туран, миигин бастакынан кини көтөхпүт. Мин кэннибиттэн балтараа
сыл буолан баран балтым Өлөөнө төрөөбүт. Кини билигин Чараҥҥа олорор,
биэс оҕолоох, үс сиэннээх улахан дьиэ кэргэн ийэтэ, эбэтэ.
Миигин көтөхпүт эдьиийим Клара Николаевна Ушницкая оскуола кэн-
ниттэн Дьокуускайдааҕы култуураны сырдатар училищеҕа үөрэнэн музыкаль-
най отделениены бүтэрбитэ. Ол кэнниттэн Ютара Николаевна Эбээн Бытан-
тай уонна Ленскэй оройуоннарга музыка учууталынан олус үчүгэйдик тахсыы-
лаахтык үлэлээбитэ. Ол туоһутунан кини бу икки улуус бочуоттаах олох-
тооҕо ааты ылбыта да туоһулуур. СР үөрэҕириитин уонна култууратын туй-
гуннара буолбут эдьиийим Клара Николаевна кэнники олохсуйбут, үлэлээ-
бит Хаҥалаһыгар эмиэ улуус бочуоттаах олохтооҕо ааты ылбыта. Онон, биирдэ
санаатахха, көннөрү ырыа-музыка учуутала үс улуус “бочуоттааҕа” буолуута
элбэх сыраттан, үлэттэн тахсыбыта чуолкай. Бу буолар сэрии кэминээҕи
төгүрүк тулаайах үөскээбит оҕо, төһө да эрэйи-муҥу көрдөр киһи-хара буо-
лан, ханна үлэлиир да үлэтигэр сирдэрбэккэ, ону ааһан биллиилээх, бастыҥ
киһи буолуута. Онон эдьиийбинэн киэн туттабын!
Эдьиийбин Клараны кытта эт саастыы (ийэбит биир) Байбал Дэхтириэп
диэн убайдаах этибит. Аҕабыт 1950 с. өлбүтүн кэннэ, ийэбитигэр кини күүс-
көмө буолан, балтым Өлөөнө биһигини оҕолоон, биһиги дьон буолбуппут.
Аҕабыт Уйбаан мас ууһа киһи этэ. Кини оҥортообут дьиэтин маллара били-
гин да бааллар. Өйдүүбүн, 5-6 саастаах олдьой оҕо, аҕам атаҕын икки ардыгар
олорон тымтык маһынан кини быһаҕын ылан тугу эрэ кыччанан уһаммыта
буоларбын. Удьуор утумнуур диэччилэр, аҕам дьоҕура миэхэ адьас кыра эр-
дэхпиттэн бэриллибит. Ол курдук уончалаах эрдэхпиттэн “уус уол”, “уус
киһи”, билигин “уус оҕонньор” диэн биллэбин. Атаһым Уйбаан Бахсылыы-
рап суруйбутун курдук уһанар дьоҕурга сатаабатым диэн суоҕун кэриэтэ. Онно
хардата судургу. Уһанар идэ хаан-уруу аймахтыы дьон курдук бэйэ-бэйэлэригэр
чугастар. Онно эбии өр сыллаах арахсыбат дьарык, дьулуур, тулуур эрэ наада.
Оччоҕо идэттэн идэ эбиллэн, элбээн иһэр.
Оскуола алын сүһүөх кылаастарын үөрэнэн бүтэрэн 5 кылааска үөрэниэх-
тээҕим. Ийэм оччолорго ыанньыксытынан ыраах кыстык учаастагар үлэлиирэ.
Миигин тоҕо эрэ Бороҕоҥҥо интэринээккэ ылбатахтара инньэ гынан оскуо-
латтан уурайбытым. Оччолорго 14 сааспар сылдьар уол ферма үс ыанньык-
сытыгар тас үлэһит буолбутум. Ол сылдьан саах күрдьэр мас күрдьэхтэрит-
тэн саҕалаан ферма хаһаайыстыбатыгар туттуллар тэрили барытын оҥоро-
50
