Page 70 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

тахтара. Уйбаан Уйбаанабыс Ноҕуруодап төһө да уөрэҕэ суох киһи хойу-
таан да буоллар, аҕатын туһунан кэнчээри ыччаттарыгар суруйан хаал-
ларбыт эбит. Маннык сурук хайа да мэҥэ таастааҕар кунду! Ыччатта-
ра ону өйдуөхтэрэ диэн эрэнэбин!

Кэптэни күөлэ эргиччи хомустанан, уута хаатыгар тиийэ туолан, эбии
кыһыытай уонна хаахынай балыктанан турар кэмэ этэ. Ол саҕана 1942 с.
атырдьах ыйын 3 күнүгэр аҕам икки тайаҕынан арыычча тайанан хаамар
атаҕа суох киһи, соҕотох ньирэйдээҕэр сиэрпэнэн хомус быһа сылдьан тыы-
ны түөрэ үктээн, халыҥ хомус иһигэр тыыга хаппахтанан өлбүтүн үс хонон
баран, оҕолору кытта күөгүлүү сылдьан булбуппутун хостообуттара. Эдэр-
чэгиэн дьон бары кэриэтэ сэриигэ ыҥырыллан барбыт кэмнэрэ этэ. Инньэ
гынан өлбүт киһиэхэ көмүллэр маһын, хоруобун оҥорор, буорун хаһар киһи
суоҕа. Хата кимиэхэ эрэ оҥорбут хоруоптара баарын хантан эрэ аҕалбыттара.
Ол хоруобу аналлаах киһиттэн хайдах кэпсэтэн аҕалбыттарын билбэппин.
Ийэм, эмэҕирэ кырдьан оҕуһу кыайан мииммэт, моорук буолбут 80-гар
чугаһаабыт, тайаҕынан арыычча хаамар аҕатынаан, аҕабытын оҕус сыарҕа-
тыгар тиэйэн, арҕаа Суор Өтөҕөр Андылаах халдьаайытыгар илдьибиппит.
Дьоннор уҥуохтарын илин өттүгэр сыыр налыы чабырҕайыгар дириҥэ миэ-
тэрэ холобурдаах иин хаһаммыт аҕабытын умуһахха эрэйдэнэн укпуппутун
өйдүүбүн. Умуһахпыт тас мастааҕын өйдөөбөппүн. Алтан ботуруону быспыт
умнастаах хамсатын саппыйалары хоруобугар укпуппутун өйдүүбүн. Аҕам,
эһиги эһэҕит көмүллүбүтэ быйыл сайын 2002 с. 60 сылын туолла. Оччолорго
түөрт кырыылаах хаптаҕайдыҥы кылгас остуолба дуомун туруорбуппут. Он-
тукабыт охтон сири кытта сир буолбута ыраатта.
Кэлин сааһыран иһэн аҕам уҥуоҕун үрдүгэр туох эмэ бэлиэ туруорбут,
бырахпыт киһи диэн дьонтон сүбэлэтэн көрдөхпүнэ: “Аньыы, өлбүтэ ыраап-
пыт киһи үрдүгэр тыас таһаарар табыллыбат, үс сылын иһигэр тыаһатыах-
таах этиҥ,”— диэбиттэриттэн тохтоон хаалбытым. Онон аҕам эрэйдээх уҥуоҕа
туох да бэлиэтэ суох сири кытта сир буолан, кэнэҕэски кэнчээри ыччаттары-
гар “Биһиги эһэбит манна сытар” диэн чопчу бэлиэтэ суох сытаахтаатаҕа.
Биһиги аҕабыт туһунан «Бочуот Знага» уордьаннаах Павлов Павел Михай-
лович-Буруо Байбал Верховнай Совет председателинэн үлэлии олорор кэми-
гэр, киниэхэ сэкирэтээрдээбит, кэлин Уус-Алдан оройуонугар уһун кэмнэргэ
салайар партийнай үлэлэргэ уонна оройуон хаһыатыгар редакторынан үлэлээ-
бит биир дойдулааҕа Бушуев Лазарь Иванович алта уонус сыллардаахха ман-
нык ахтан турар: “Эһиги аҕаҕыт үөрэҕэ суох киһиэхэ наһаа мындыр, киэҥ
көҕүстээх, холку, сымнаҕас “сир быта” киһи этэ. Ол да иһин ыал устун сылдь-
ар киһини Бороҕон улууһун кулубата Галактионов Иван Дмитриевич таба көрөн
бэйэтигэр ылан хамначчыт гыммыта. Уйбаан Ноҕуруодап кимиэхэ да мээнэ
кыайтарбат, ааттаах дуобатчыт этэ. Кини кулубаҕа хонор, өрүүр бастаах дьон-
нору дуобаттаан сааратыһара. Кулуба олорор сирэ Хараҥа Төрдүн халдьаайы-
та этэ. Биирдэ мөккүөр буолбутугар: “Мантан Быһаҕаһынан бардахха Томтор
таҥаратын дьиэтэ төһө буолуой?” — дэспиттэр. Элбэх киһи мөккүһэн-мөккүһэн
баран, кэлин тиһэҕэр эһиги аҕаҕыт: “Үс биэрэстэ буолуо,” — диэбит. Мээрэй-
дээн быһаарбыттарыгар Уйбаан кыайан тахсыбыт. Кулуба кыайтардар да ула-
ханнык астынан, Уйбааҥҥа муос уктаах, кыыннаах саха быһаҕын бэлэхтээ-
бит. Онтукайын өргө диэри илдьэ сылдьыбытын уоран ылбыттар. “Киһитин
билэбин да иэстээбэппин, бука наадыйан ылбыта буолуо”, — диэбит. Уйбаан
оннук холку, киһини кытта иирсэрин сөбүлээбэтэ үһү.
Эһиги аҕаҕыт бытархайга улахан уус киһи этэ. Оннооҕор оччолорго наһаа
наадалаах, ыал ахсын туттуллар, этэрбэс тигэр суон иннэ иҥиир сап угар

66