Page 45 - Түөлбэҕэ олоҥхо эйгэтин олохсутуу соруктара, ньымалара

Соруктара:
• Оскуола иннинээ^и саастаах о^олорго анаан суруйбут олохтоох олонхоЬуттар
тустарынан матырыйааллары тумуу;
• О^олорго билиЬиннэрэргэ септеех олоихону талыы, анал методйкалары туКанан
сылыктааЬын ыытыы;
• Хас биирдии 050 тылын сайдыытын учуоттаан, септеех ньымалары туЬанан олоихо
олуктарын аа^арга уерэтии:
• Олоихо олуктарын истэн уруЬуй араас ньымаларын туЬанан уруЬуйдуур дьо^урдарын
сайыннарыы;
• Тереебут терут туелбэ дьонун-сэргэтин ытыктыы, убаастыы, кинилэринэн киэн
туттарга уерэтии, иитии.
Саба^алааЬын:
О5О сайдыыта, билиитэ-керуутэ, кини тылын саппааЬа теЬе баайыттан тутулуктанар. Онон
сибээстээн оскуола иннинээ5и саастаах о^олорго олохтоох олонхоЬуттары уерэтэр Т0500СТ00Х.
Олонхо неиуе оскуола иннинээ^и саастаах 050 тыла байарын, ситимнээн кэпсиир дьо^ура сайдарын,
тупсарын таЬынан толкуйдуур, айар дьо^урун, фантазиятын сайыннарар, сиэр-майгы еттунэн
иитиллэр, тереебут туелбэлэрин, олонхоЬуттарын билэллэрин ситиЬиэххэ сеп.
Улэм сонун кест’\7тэ:
Оскуола иннинээ^и саастаах о^олору иитиигэ-уерэтиигэ «Тосхол» программа^а киирбэтэх тэттик
айымньылары билиЬиннэрии.
' Олохтоох олонхоЬуттар айымньыларын хайдах 05050 тиийимтиэ гына билиЬиннэриэххэ
себуй?
Бу боппуруоЬу быЬаарар инниттэн маннык ньымалары туЬанным:
• Айымньы ис хоЬоонун аа5ан, кэпсээн билиЬиннэрии;
• Истибити кэпсээЬин, ырытыы;
• Ойуулаан-дьуЬуннээн уруЬуйдатыы;
• Олоихо кэрчиктэрин ейге уерэтии, аа5ыы;
• Олохтоох олонхоЬуттарга аналлаах стендэлэри оиоруу;
Оонньуу ньыматынан уерэтии:
• Дидактическай оонньуулар;
• Оруоллаах оонньуулар;
• Чинчийэр оонньуулар;
• Остуол оонньуулара (пазллар, кырыллыбыт хартьтыналар, лото уо.д.а);
• Интерактивнай оонньууну комьютерга оноруу;
• Олонхо ис хоЬоонунан остуол, тарбах театрдара;
• Хамсаньтылаах оонньуулар.
Оскуола ИННИНЭЭ5И саастаах о5олорго олохтоох олонхоЬуттары билиЬиннэрдим: олонхоЬут,
тойуксут, оЬуохайдьыт, ырыаЬыт, алгысчьтт, сэЬэнньит. чабыр5ахсыт, норуот талааннаа5а -
«Алаатыыр Ала Туйгун» олонхо ааптара Роман Петрович Алексеевы - 6050 Арамаанын,
олонхоЬут, тойуксут - импровизатор. а5а дойду сэриитин ветерана, икки «Кыьыл Сулус» орден
кавалера «Кун Эрэли бухатыыр» олонхо ааптара Новогодин Лаврентий ПетровиЬы, тойуксут-
импровизатор, олонхоЬут. алгысчьтт. уикуу тылын таЬаарааччы Прибылых Павел ДмитриевиЬы.
Кинилэр тустарынан матырыйаал хомуйан, кинигэлэрин булан, анал стендэлэри, быыстапкалары
тэрийэн, айымньыларын о5олорго уерэтэн улэлээтим. Кырачаан 050Л0Р 0Л0ИХ050 ойууланар
геройдар майгыларыгар, сыЬыаннарыгар оло5уран «утуе», «меку» быЬыыны араара, сыаналыы
уерэнэллэр, сиэр- майгы еттунэн иитиллэллэр.
0Л0ИХ050 ойууланар быЬыы - майгы 050НУ чинчийэр, тэиниир, кердуур, ырытар сатабылыгар
уерэтэр. Чинчийэр сатабыллаах 050 ис санаатын сааЬылаан этэр. билиини-керууну кэрэхсиир.
барыны интэриэЬиргиир буолар. Ол курдук, кырачаан иитиллээччилэри олохтоох олонхоЬуттар
айымньыларыгар оло5уран уерэтэн оскуола5а киирэргэ бэлэмнээх 050НУ иитэн таЬаарабыт.

Олоихо уру и уонна хара философнятыгар тирэ^ирэн о^ону сиэрдээх буоларга иитии
Федорова Людмила Егоровна
Чурапчы улууИуи Хаты.чытаа^ы «НьургуИун» уИуйааныи иитээччитэ
Аныгы кэмиэ киЬи-аймах халыи араиата табахха-арыгыга ылларда, у-^этэ суох мээнэ сылдьар
эдэр ДЬОН элбээтилэр. Тероппут улэнэн улуЬуйэн, иллэи кэмигэр интириниэти баЬылаан о^отугар
60Л50МТ0 ууруута аччаата диэххэ сеп.Бэйэлэрин холобурдарынан о^ону утуе угэскэ уерэтэр ытык
ыал ахсаана эмиэ а^ыйаата.
Кыра эрдэхтэринэ бэрээдэккэ уерэммэтэх, учугэйи-куЬа^аны арааран билбэтэх о^олор,
улаатан баран буруйу оиоруулара элбиир. О^ону кэмигэр уерэтии суо5\ттан. кинилэр куЬа^ан

43