Page 43 - Түөлбэҕэ олоҥхо эйгэтин олохсутуу соруктара, ньымалара

• Театрализованнай оонньуулар: «Сибэккилээх хонууга», «Кыталык кыргыттар», «Орто дойду»
• Дидактическэй оонньуулар: «То^ус былас cyhyo^y еруу», «Сир астарын хомуйуу»,
«Чыычаа^ы таЬаар», «Уратытын бул, «Туйаарыма Куону симээЬин», «Балаганы хомуй»....
Кылыиа оонньуубут (хамсаныылаах оонньуу)
Оронуттан ойон тураат
Кырдал хонууга
Кылыйа оонньуу,
Сулбэ далайга
Сотуолуу оонньуу...(С.В. «Э.Б.»)
Сыала: Атах оонньуулара саха омук норуотун торут оонньуута буоларын билиЬиннэрии; 050
этин-хаанын, кылыйар сатабылын сайыннарыы: тулууру, дьулууру, бэйэ-бэйэ^э истин сыЬыаны
иитии:
Туттуллар тэрил: ус бэлиэ буолар мае
Оонньуу барыыта:
СурааЬын бэлиэ оиоЬуллар. Онтон 30-50 см ыраах мае бэлиэлэрбитин уурталыыбыт. О5О устэ
кылыйан ити бэлиэлэри ahapa сатыахтаах. О^олор кыахтарынан корен бэлиэлэри ыраатыннарыахха
эбэтэр чугаЬатыахха сеп. О^олор биир-биир уочаратынан ыстаналлар. Бктанаары турар 05050
«Сытыы сындыыс курдук сыыйылла кет!» - диэн алгыыбыт. Биир 050 ыстанар кэмигэр атыттар
олороллор. Бктанан буппуккэ ытыстарын таЬыналлар. Ким бэлиэни аЬарбыт (3-тэ кылыйан ыраах
тиийбит) кыайыылаах буолар. Кыайыылаа5ы «Уруй буоллун! Айхал буоллун!» диэн э5эрдэлиибит.
Сибэккилээх хонууга (театрализованнай оонньуу)
Ача от аиаарыйбыт,
Алтай от киэргэппит
Ара5ас тала хонуулаах
Ааттаах алаас...
(П.В.О. «Э.Б.» с22)
Сыала: Сахабыт сирин сибэккитин арааЬын билиЬиннэрии: кэрэни араарар, кэрэхсиир, сэргиир
уонна кэпеэтэр сатабылын сайыннарыы; айыл5а биир кэрэ кестуутугэр - сибэккигэ сугуруйуУ^^У’
харыстабыллаах сыЬыаны иитии;
Туттуллар: сибэкки (ньургуЬун, сардаана, ньээм от, ба5а батаЬа, чуораанчык...), лыах
бастыиалар
Оонньуу барыыта: Б1ытааччы о5олору тегуруччу туруорар. Биир-биир сибэкки бастыиалары
кэтэрдэр.
- Туун буолла, бары утуйабыт.(Сибэккилэр уонна лыах утуйбута буолаллар) Сарсыарда
буолла, кун тыкта, ача от аиаарыйда, алтан от киэргэннэ, лыах кетен тэлээрдэ. Лыах сибэккилэри
тула кетер. Себулээбит сибэккитигэр тиийэр. Икки илиилэринэн сиэттиЬэн эргийэн ылаллар. Онтон
лыах сибэккиттэн ыйытар: «Эн ханнык сибэккигиний?» Сибэкки бэйэтин билиЬиннэрэр:
- Мин ньургуЬуммун. Той буору тобулан тахсабын. Намчыбын керумэ, хорсун сурэхтээхпин.
Лыах сибэккигэ кэпеээнин иЬин махтанар, истин тыллары этэр. Холобур: «Эн олус кэрэ5ин»
салгыы лыах эмиэ эргиччи кетер. атын сибэккигэ тиийэр.
Ити курдук сибэккилэри барыларын кэрийэр. Сибэккилэр бэйэлэрин кэпсииллэр. Онтон
050Л0Р бары сиэттиЬэн лыах тула хаамаллар. Б1ытааччыны утуктэн саиараллар: «БиЬиги кэрэ
сибэккилэрбит. Сир симэхтэрэ буолабыт. Онтон эн урумэччигин. олус кэрэ лыахчааииын.
Сибэккиттэн сибэккигэ тэлээрэ кете5ун». Оонньуу бутуутэ иитээччи о5олортон ыйытар «Ханнык
сибэкки бэйэтин туЬунан кэпеээнин себулээтигит? »
Сир аЬын хомуйуута (дидактическай оонньуу)
...Дьэ бэртээхэй КЭМ кэлбит.
Сир аЬа барахсан буспут,
Сииргэ, хаЬаанарга уолдьаспыт.
Хоммокко. ереебекке турунуо5уи,
Хомуйуо5уи тубэспиккитин барытын...
(Р. К. «О. д.о.О.о.» (с.З)
Сыала: Сахабыт сиригэр уунэр сир астарын эгэлгэтин билиЬиннэрии. Хас биирдии сир аЬа
хомуллар КЭМНЭЭ5ИН туЬунан ейдебулу ииэрии: сир астарын сатаан араарар сатабыллаарын.
уеруйэхтэрин сайыннарыы; сир аЬыгар. айыл5а5а харыстабыллаах сыЬыаны иитии
Туттуллар: дьэдьэн, отон, моонньо5он. хапта5ас. сугун. делуЬуен ойуулардаах фишкалар, 12
ыа5ыйа (коробка), магниттаах дуоска.
Оонньуу барыыта:
Оонньуу иннинэ Саха сиригэр уунэр сир астарын туЬунан кэпеэтии барар О5ОЛОРУ икки
хамаанда5а араарабыт. Бары биир сурааЬыииа тураллар. «Сир астара» фишкалары хос биир еттугэр
булкуйа кутабыт..

41