Page 115 - Олоҥхо биһигэр

да эбээт. Бу саҥата чуорун, чуолкайын, тыла баайын, балысханын,
биирдэ кэхтэрэн тохтоон да ылбатын, ырыата дириҥин, нүһэрин,
эҥсиилээҕин. Көмүлүөк оһох кытархай сырдыгар күнүс көрөрдөөҕөр
быдан улаатан, багдайан тахсыбыкка дылы буолла мэктиэтигэр.
Кырдьык даҕаны, аатырыан сөптөөх киһи аатырбыт эбит диэх кур-
дук. Олоҥхотун бастакы охсуһуутун эрэ бүтэрэн, түүн үөһэ быдан
ааспытын кэннэ уурайда. Киэһэ күөһү хоторон аһыырга кыратык
тохтуу сырыггыбыт. Бухатыыр балтын уорбут абааһы бухатыыра аһара
ыраах ыырдаах, ыарахан суоллаах-иистээх этэ. Бэрт эрэйинэн, моһол-
харгыс бөҕөнөн туораан өсгөөҕөр тиийэн кылгас охсуһуу кэнниттэн
балтын быыһаабыта. Сирин-дойдутун ааҕыыта сүрдээх тэниччи, баай,
балысхан. Аал-луук маһы кини курдукдириҥниктөрүттээн-уустаан,
силигин ситэрэр киһини истибэтэҕим. Сарсыныгар дьиэлээбитэ.
Ырыата дириҥэ, тыла-өһө иччитэ бэрт эбит. Аллараттан тахсан иһэр
абааһыны ыллаппытыгар киһи уллуҥаҕа дырылыырга дылы. Сүдү
олоҥхоһут эбит диэн кэпсэппиттэрэ аҕам, убайым аах.
Итинтэн ыла кинини көрбөтөҕүм. Киниттэн туох да суруллуба-
тах буолуохтаах. Кэккэлэһэ олорор үс Байаҕантай нэһилиэктэригэр
олоҥхоһуттар элбэхтэрэ үһү буолан баран баай тыллаах, дириҥ,
нүһэр ырыалаах, киэҥник тэлэһийэн олоҥхолообут киһи өтөрүнэн
үөскээбитэ биллибэт. Бачы Баһылай күннээҕи олоҕор оонньуу-күлүү
аргыстаах, эйэҕэс, оҕону кытта оҕо киһи буолан баран мунньахтарга,
түмсүүлэргэ ыллыктаах тыллаах, көнө-үтүө суобастаах, дьон ытыкты-
ыр, астынар киһилэрэ эбитэ үһү. Улаханнык сааһырбакка эрэ быстах
ыарыыга ылларан отутус сыллар ортолорун саҕана өлбүтэ.
Н.Д. Бурцев

1.6.17. ОЛОНХОҺУТ, СЭҺЭННЬИТ
МИХАИЛ НИКИТИЧ ПОСЕЛЬСКАЙ
Норуот сэһэнньитэ, олоҥхоһута Михаил Никитич Посельскай
1877 сыллаахха Илин Хаҥалас улууһугар I Мөгүрүөн сиригэр дьадаҥы
кэргэҥҥэ төрөөбүтэ. Кинини, олорор оҕо эрдэҕинэ, оҕотугар өлүүлээх
Лааһарап Аммос диэн кулуба, Курбуһах нэһилиэгин Кулады диэн
сиригэр кыыс оҕолуу таҥыннаран түннүгүнэн күрэтэн иитэ ыл-
быт. Оччолорго абааһыны муннаран уолу кыыстыы, кыыһы уоллуу
таҥыннаран күрэтэр абыычай баара. Мэхээлэ оҕо сылдьан аҕатын
кытта сайын ыҥыыр акка мэҥэстэн, кыһын сыарҕалаах акка олорсо
сылдьан олоҥхоһуттар, сэһэнньиттэр ырыаларын, кэпсээннэрин
истэ улааппыт. Ииппит аҕата, кулубалыы сылдьан, атын улуустары-
нан сир түҥэтиһэ, от атыылаһа Тааттанан, Амманан, Чурапчынан,
Мэҥэ Хаҥалаһынан сылдьар эбит. Онно кини тэҥҥэ сылдьыһан
элбэх ырыаһыттары, олоҥхоһуттары, сэһэнньиттэри истэн улааппыт,
сыыйа холонон көрөн олоҥхолуур, кэпсиир буолан барбыт. Кини

111