Page 76 - Олоҥхо биһигэр

чалаах этэ. 784 лиистээх «Хаан Дьаргыстай» диэн олоҥхотун биир ый
устата суруйбутум. Уйбаан «Хаан» дэппэт этэ «Хан» диирэ. Ол кэмҥэ
сэрии буолта. Говоров И.И. икки уоллааҕа, үс кыыстааҕа. Кыргыттара
тыыннаахтар, уолаттара өлбүттэрэ.
Н.М. Говоров
1993 с.

1.6.7. ПЕТУХОВ НАЗАР РОМАНОВИЧ

Петухов Назар Романович (Дьаралыктаах Наһаар) Лөгөй
нэһилиэгэр төрөөбүт. Олорбут сирэ Уу Дэрги диэн. Эдэригэр Өлүөнэ
икки эҥээринээҕи улуустарынан, Бүлүүнэн, хоту өттүн Муустаах
муораҕа тиийэ сылдьыбыт, бэрт киэҥник биллибит олоҥхоһут. Өрүс
төрдүттэн тахсан иһэн, борохуокка, онтон салгыы Дьокуускайга ыйтан
ордук кэмҥэ түүн аайы олоҥхолообутун туһунан билиҥҥэ диэри кэп-
сииллэр. Дьокуускайга Кирилэ Давыдов диэн ыалга олоҥхолууругар
истээччилэр, уонча хостоох дьиэҕэ баппаккалар, таһырдьа түннүктэр
анныларыгар туран истибиттэрэ үһү.
Мин Наһаары 1934 с. кыһын биирдэ эрэ көрбүтүм, быстахтык
олоҥхолообутун истибитим. Субуота киэһэ оскуолаттан дьиэбэр
кэлбитим. Чугас ыалбытыгар Лөгөй олоҥхоһута Наһаар Бөтүкүөп
кэлбит. Бэҕэһээ киэһэ олоҥхолообут, бүгүн да олоҥхолуура буолуо
диэтилэр. Иллэҥ киһи киэһэ ол ыалга бардым. Дьоммуттан ким да
барсыбата, сололоро суох. Дьиэлээхтэртэн ураты 4—5 эдэр дьоннор
баарбыт. Наһаар саар тэгил уҥуохтаах, дыыпсаана, толору эттээх,
суон моойдоох, улахан төбөлөөх, хара бараан буолан баран ис киирбэх
сэбэрэлээх, аҕамсыйбыт киһи эбит. «Муустаах мудурбаннаах муора
муннугар мунан үөскээбит, тутум атахтаах Луо Бээгэй аттаах Уордаах-
Кылыннаах Улуу Балта баатыр» диэни быстахтык олоҥхолоон эрдэ
уурайда. Кэпсээн баһархай, тохтоло суох этэн суккуйар, тыла-өһө
сөҕүмэр. Ырыатыгар куолаһа хойуу, бааҕынас, ол гынан баран, хайдах
эрэ хос дуорааннаах, кэҕэлээх.
Бухатыыр им-ньим олордоҕуна, абааһы уола ханна эрэ, бэрт
ыраах олохтоох айыы кыыһын ойох ылаары, айаннаан аарыгыран
ааһан эрэрин көрөн, соһуйан-уолуйан, ойон тахсан, улуу булгунньах
оройун саҕа сымара тааһы логлу тардан ылан бырахпыта, тиийэн
ат самыытыгар түһэн эрдэҕинэ, анарааҥҥыта харытын тоһуйан
биэрбитигэр тааһа үлтү ыстанан ыһыллан хаалбыта. Абааһы уола
кыһаллыбакка, айанын салҕаабыта. Биһиги киһибит эккирэппитэ.
Бухатыырдар ырыалара уһуннар, айаннарын ойуулааһына
сиһилии. Бухатыырдар күтүөттүү ыалларыгар саҥа тиийбиттэрин
кэннэ киһибит уурайбыта. Сарсыныгар оскуолабар бардым. Наһаар
өссө биир ыалга олоҥхолоон, туту эрэ быстахтык уһанан баран дой-
дулаабыта. Кини билбэт сиригэр бастаан олоҥхолууругар, олоҕор
олорунан баран, наҕылыччы табахтаан, балачча уһуннук араас

72