Page 80 - Олоҥхо биһигэр

үһүс үйэтин (22000 строка) 1970 с. бэйэм баҕа өттүбүнэн суруттаран
бүтэрдим. Онно олоҥхо уопсай кээмэйэ 55000 строкаҕа тэҥнэһэр.
Мин киниттэн тугун да көҕүрэппэтим. Кини төрдө, сүнньэ, ис
хоһооно Олоҥхоһут Наһаар олоҥхотун гиэнэ. Олоҥхом сорох өтгүнэн
киниэнигэр маарыннаһан, чугасаһан ылаталыыр буолуохтаах. Ол
эрээри мин олоҥхом Наһаар олоҥхотугар, мин тылым кини тылын
эгэлгэтигэр тэҥнэһэр диирим буоллар, бэйэбин үрдэтиниэх этим.
Миигиттэн тутулуктааҕа диэн — олоҥхо ис хоһоонугар, бухатыырдар
мөссүөннэрин сэмэлээһиҥҥэ син баар буолуо. Хас биирдии олоҥхо
кинини олоҥхолообут киһи кыаҕыттан улахан тутулуктаах диибин.
Наһаар Бөтүкүөп 1939 с. өлбүтэ. Кини өлөрүгэр мин: «Эйии-
гин сурукка сүппэт гына бэлиэтэтэргэ, ааккын-суолгун үйэтитэргэ
кыһаллыам», — диэн тылбын биэрбитим. Ону толорор баҕаттан бу
ахтыыны суруттардым.
Р.П. Алексеев,
олоҥхоһут ахтыытыттан

1.6.9. АЛЕКСЕЕВ РОМАН ПЕТРОВИЧ
Алексеев Роман Петрович (Бөҕө Арамаана) — олоҥхоһут,
чабырҕахсыт, сааһынан инники дьоннортон эдэрдэрэ. 1900 с. Тэбиик
нэһилиэгэр төрөөбүтэ. 1945 сыллаахтан, отуттан тахса сыл устатыгар
Бороҕон дэриэбинэтигэр олорбута. Төрөөбүтүнэн араспаанньата
Соловьев, кыра эрдэҕинэ, дьоно П.Г. Алексеевка ииттэрэ биэрбит-
тэринэн Алексеев буолбут. Ииппит аҕата Бөҕө Бүөтүр үтүө үлэһит,
уус, олоҥхоһут идэлэрдээх киһи эдэригэр атын улуус баайдарыгар
хамнаска сылдьыбыт. Балачча сааһыран иһэн дойдутугар эргиллибит.
Арамааны аҕыстаах-сэттэлээх сааһыттан олоҥхо тылыгар-өһүгэр,
ырыатыгар үөрэтэн, кыһыҥҥы уһун киэһэлэргэ дьарыктанар идэлээҕэ
үһү. Атын олоҥхоһуттар эмиэ сылдьар, үгүстүк олоҥхолуур ыаллара
эбит. Ити курдук, Арамаан кыра эрдэҕиттэн уус тыл, ырыа-тойук
эйгэтигэр тардыллан, умсугуйан испит. 14 саастааҕыттан дьоҥҥо
олоҥхолуур, чабырҕахтыыр идэлэммит.
Бөҕө Бүөтүр, кырыымчык олохтоох дьадаҥы киһи, Арамааны
эрдэ үлэҕэ үөрэппитэ. Тоҕустааҕар ходуһа саҕатыгар дьоҕус хотуурунан
от оҕустарбыта, субуу түгэҕин харбаппыта. Уһанарыгар батыһыннара
сылдьан илии-атах оҥостубута. Ити курдук, Арамаан аҕатыттан
үлэҕэ-хамнаска, уһанар идэҕэ эрдэттэн уһуллубута. Сүүрбэччэтиттэн
оччотооҕу тыа сирин бары сүрүн үлэлэригэр, ордук от охсуутугар,
бурдук быһыытыгар, мае кэрдиитигэр, суоруутугар нэһилиэгин
иһигэр тэҥнээҕин булбат буолбута. Үөһэ ааттаммыт үлэлэргэ кини
көрдөрүүлэриттэн аҕыйах холобурдары аҕалабын. Эдэригэр Эһэ Хас-
пыт диэн сир тыатыгар оттук маһы кэрдибитин туһунан бэйэтэ бу
курдук кэпсээбитэ: «Ыкса күһүн, добдурҕа саҕана хойуу моонньоһун
маска таҕыстым. Ааттаах кэрдээччилэр тустарынан кырдьаҕастар кэп-
сээннэрин истэрим. Бэйэм төһөнү кэрдэрбин билбэт этим. Ол иһин

76