Page 78 - Олоҥхо биһигэр

Наһаар Бөтүкүөп сүрдээх үлэһит, бэртээхэй тимир ууһа
этэ. Кини кыайбатаҕа-сатаабатаҕа суох буолара. Ол эрээри ордук
олоҥхоһут быһыытынан бар дьоҥҥо киэҥник биллэрэ, кини илин-
арҕаа эҥээрдэринэн, Бүлүүнэн, хоту сирдэринэн (өрүс төрдүнэн)
сылдьыталаан олоҥхолуура.
Олоҥхоһут Наһаар кэллэҕинэ, чуҥкуйан олорбут саха ыалы-
гар үөрүү-көтүү бөҕө буолара, бастыҥ оронноругар олордоллоро,
баардарынан-суохтарынан барытынан маанылыыллара. Кыһын киэһэ
им сүтүүтэ кини олоҥхотун саҕалыыра, уурбут-туппут курдук этэн
киирэн барара, дохсун сүүрүк курдук дьулурутара. Тыла имэҥнээх,
этиитэ күүстээх, бухатыырдарын охсуһуннарара дьулусханнаах буолан
истээччини барытын абылыыра: кырдьаҕас сэргэхсийэрэ, аһыылаах,
аралдьыйара, эдэр санаата күүһүрэрэ, үтүөҕэ тардыһара. Олоҥхоһут
кэрэ, күүстээх куоластааҕа. Ыллыырыгар салгыны дириҥник
эҕирийэн ылан баран, биир тыынынан бэрт уһуннук тардара. Айыы
Дуолан бухатыырын ыллаатаҕына, дьиҥ күүстээх-уохтаах киһи
быыһыы-өрүһүйэ кэлбитин илэ чахчы биллэрэрэ. Оттон абааһы уолун
ыллаатаҕына, киһи «дьик» гына түһэрэ, этэ тардара. Үксүгэр түүн
үөһэ ааһыыта, сорох ардыгар, халлаан сырдыыта олоҥхолоон бүтэрэ.
Бу курдук, түүнтэн түүн аайы ыаллары кэрийэ сылдьан субуруччу
олоҥхолуура. Биир олоҥхону биир түүн хаһан да бүтэрбэт этэ. Арай
хотуттан борохуотунан Дьокуускайга диэри тахсан иһэн уһун айан
устатыгар хас да олоҥхону бүтэрэрэ. Биирдэ куолутунан илин-арҕаа
эҥээрдэринэн сылдьан 120 түүнү быһа, биирдэ да өрөөбөккө эрэ
олоҥхолообутум диэн кэпсиирэ. Онно саҥарарыттан тыла тииһигэр
аалыллан кырыыта иһэн тахсыбыта үһү. Олоҥхоһут Наһаар Дьокуу-
скай куоракка элбэхтик сылдьара. Олортон биирдэстэригэр атыыһыт
Кирилэ Дабыыдап дьиэтигэр олоҥхолообута. Онно уонтан тахса
хостоох дьиэҕэ толору мустан, сорохтор таһырдьа түннүктэр анныла-
рыгар туран истибиттэрэ. Хайа баҕарар муннукка олорбут киһи кини
саҥатын чуолкайдык истэрэ үһү.
Араас олоҥхоһуттар баар буолаллара. Сорохтор үчүгэй да
олоҥхону истэн бараннар кинини сөбүлээннэр, ситэрэн-хоторон,
уһатан-кэҥэтэн, күүһүрдэн-уоҕурдан бэрт үчүгэй олоҥхо оҥороллоро.
Ол гынан баран олоҥхо сүрүн бухатыырдарын ааттарын соччо ула-
рытааччылара суох этэ. Онон биир ааттаах буолан баран, (холобур,
«Эр Соҕотох») тус-туһунан көрүҥнээх олоҥхолор улуус аайы баар
этилэр. Олоҥхоһут Наһаар олоҥхону тупсарарга олус кыһаллар этэ.
Кинини тиит төрдүгэр олорон эрэ аһыырын-утуйарын да умнан,
төгүрүк суукканы быһа соҕотоҕун олоҥхолуурун дьоннор көрөрбүт
дииллэрэ.
Эмиэ ити курдук, аатырбыт Олоҥхоһут Миитэрэй Куобарап са-
йын оттуу сылдьан, киэһэ үлэтиттэн бүтэн баран, тиит төрдүгэр олоро
түһээт, олоҥхолоон барара. Ону дьиэлэригэр баран иһэр отчуттар
көрөллөрө. Оттон бу дьоннор сарсыарда үлэлэригэр кэлиилэригэр
олоҥхолообутун курдук олоҥхолуу олорор буолара үһү. Онно «Хайа,

74