Page 52 - Норуоттан тахсыбыт талаан

Саха АССР культуратын үтүөлээх үлэһитэ, ырыаһыт А.А.Бурцев
бииргэ үлэлээбит, киниттэн элбэххэ үөрэммит киһи быһыытынан,
суруйар: “Т.В.Аммосов урут театрга драм.артыыһынан үлэлээби-
тин, ыллаабытын кэпсиирэ уонна олоҥхолоон, дэгэрэҥ ырыаны
ыллаан иһитиннэрэрэ. Лоп-бааччы сахалыы куоластаах ырыаһы-
тын билбитим, итэҕэйбитим. Итиниэхэ искусство араас көрүҥнэрэ
дьүөрэлэһэллэрин, бэйэ-бэйэлэриттэн ситимнээхтэрин, хардарыта
толорсон биэрэллэрин өйдөөбүтүм”.
Терентий Васильевич 1943 сыллаахха атырдьах ыйыгар армияҕа
ыҥырыллан, Забайкальеҕа сулууспалыыр. 1945 сыл Япония окку-
паннарыттан Маньчжурияны босхолуур сэриигэ кыттар. Кинини
дойдутугар кэргэнэ Мария Николаевна уонна кырачаан кыыһа
Рая күүтэллэрэ. 1946 сыллаахха армияттан этэҥҥэ эргиллэн кэлэн,
драмтеатрыгар үлэтин салгыыр. Бу сылдьан мамонт муоһун атыы-
ласпытын боруобалаан, артыыс гримин устар быһах кыһан, онтун
өссө оһуор ойуулаан тупсарбытын бииргэ үлэлиир табаарыстара
бэркэ биһирээбиттэр. Онтон эр ылан, иллэҥ бириэмэ көһүннэр
эрэ, муостан кыһар, чочуйар идэлэммит.
Көннөрү киһи биир күн уус буолан турбатын кэриэтэ, Терентий
Васильевич муостан бастакы үлэтэ табыллыбытыгар кини мынды-
ра, кыра эрдэҕиттэн мастан киэргэли кыһа үөрүйэҕэ көмөлөспүтэ
чахчы. Агафия Николаевна кэпсииринэн: “Терентий Васильевич
биһиэхэ күтүөт буолан, мэлдьи хонор, сылдьар этэ. Киһини кытта
оҕотуттан кырдьаҕаһыгар тиийэ боростуойдук, эйэҕэстик кэпсэ-
тэрэ. Кэпсээнин быыһыгар күллэрэрин, дьээбэлээхтик саҥарарын
таптыыра... Ханнык баҕарар оҥоһукка бэрт мындыр этэ. Таҥас,
туос, мас, муос оҥоһуктарга кыттарын сөҕөрүм. Оннооҕор оҕуруону
тиһэргэ кытта сүбэлиирэ, кыттара. Сэрии кэнниттэн биһиэхэ
олорон, муостан арааһы оҥорон дьарыктанара... Сталиҥҥа бэлэх
барбыт саахыматын Чараҥҥа М.В.Бурцев сахатын балаҕаныгар
олорон саҕалаабыта. Оччолорго муос көстүбэт буолан, наһаа
харыстыыра...”
Суруйааччы А.М. Горькай барельеба, “Аттаах Чапаев”, “Эһэҕэ
булт” диэн миниатюралар Терентий Васильевич бастакы үлэлэри-
нэн буолаллар. Дьиктитэ баар, Т.В.Аммосов муоһунан дьарык-
таммыта биир сыл иһинэн, ол аата 1947 сыллаахха. ССРС Худуо-
һунньуктарын союһун чилиэнигэр кандидатынан, оттон эһиил-
гитигэр ССРС Худуоһунньуктарын союһун чилиэнцнэн ьшыллар.
Ол эбэтЗр кини искусство бу көрүҥэр тута инникикэккэҕэ тахсар.
Терентий Васильевич айар үлэтэ Саха сиригэр муоһу кыһан оҥо-
руу саҥалыы сайдар кэмигэр сөп түбэспитэ. Кини тута ураты
суолу көрдөөн, хатыламмат үлэлэри айбыта. Бастаан Холмогор
уустарын үтүө холобур оҥостон, кинилэр оҥоһуктарын тас