Page 54 - Норуоттан тахсыбыт талаан

мат комплегын оҥорон хаалларбыта. Үрүҥ фигуралар — биһиги,
сахалар, өбүгэбит олохторо, хара фигуралар — аллараа дойду абаа-
һылара. Бу уустук фигуралары кини сиэпкэ уктар кыра быһаҕынан
эрэ кыһан-чочуйан оҥорорун туһунан Ф.Н.Аммосов ахтар.
“Бухатыыр”, “Ыһыах”, “Ньургун Боотур уонна Сорук
Боллур”, “Түһүлгэҕэ”, “Күтүөт уонна кийиит”, “Ыалдьыт” диэн
үлэлэрэ фольклор тематыгар анаммыттар.
ССРС этнографическай музейын анал сакааһынан “Олоҥхо”
диэн чороон комплегын оҥорбута. Аҕа дойду сэриитин тематыгар
эмиэ итинник хас да үлэлээх, холобур, “Атаарыы”, “Малгиннар”.
Муосчут Саха сиригэр алмаас көстүбүт үтүмэн үөрүүтүн бэлиэти-
гэр анаан оҥорбут “Трубка мира” (1960 с.) диэн үлэтэ уонна Өктөөп
50сылыгар анаан оҥорбут “Партизан Егоров” композицията кини
биир саамай сөбүлүүр айымньыларынан буолаллар.
Араас ис хоһоонноох кэпсэтиини, элбэх мөккүөрү тардыбыт
бриллианнаах чорооно — партия уобаластааҕы комитетын анал
сакааһа этэ. Бэйэтэ туспа историялаах бу үлэ 1976 с. партия КК
Генеральнай секретара Л.И.Брежневкэ бэлэх быһыытынан тутта-
рыллыбыта. Мамонт муоһуттан оҥоһуллубут бу чороон үрүҥ көмү-
һүнэн, альмандин тааһынан уонна алта бриллианынан киэргэтил-
либит. Уларыта тутуу кэмигэр, 1989 сыллаахха, бу чороон Саха
сиригэр улахан айдаанынан төннөрүллүбүтэ уонна билигин
Республикатааҕы кыраайы үөрэтэр музейга көрдөрүүгэ турар.
Т.В.Аммосов 1950—1987 сс. ыытыллыбыт урукку Союз быыстап-
каларыгар барытыгар ситиһиилээхтик кыттыбыта, үрдүк сыанабы-
лы ылбыта. Кини бүтэһик персональнай быыстапката 1987 сыл-
лаахха М.Ф.Габышев аатынан республикатааҕы ойуулуур-дьүһүн-
нүүр искусство музейыгар туруоруллубута. Муосчут сүүһүнэн
ааҕыллар үлэтин аан дойду араас куораттарын музейдарыгар бэлэх-
тээбитэ. Ураты чаҕылхай талааннаах маастар Т.В.Аммосов муосчут-
тар ортолоругар бас-көс сылдьыбытын туһунан искусствоведтар
суруйаллар. Ол курдук, Саха искусствота сайдарыгар киллэрбит
улахан үтүөтүн иһин Т.В.Аммосов 1952 с. Саха АССР народнай
худуоһунньугун, 1958 с. РСФСР искусствотын үтүөлээх деятелин,
1962 с. РСФСР народнай худуоһунньугун, 1976 с. И.Е.Репин ааты-
нан РСФСР Государственнай бириэмийэтин лауреатын үрдүк
ааттарын ылбыта.
Терентий Васильевич 1988 сыл күһүнүгэр балаҕан ыйын 2 күнүгэр
күн сиритгэн арахсыбыта. Кини дууһатын иэйиитинэн, сүрэҕин
сылааһынан айыллыбыт эҥин бэйэлээх оҥоһуктара Румынияҕа,
Китайга, Японияҕа, Канадаҕа, Америкаҕа уо.д.а. кытта тахсан, саха
норуотун үйэлэртэн үйэлэргэ бэриллэн бүгүҥҥү күҥҥэ тиийэн
кэлбит искусствотын биир көрүҥүн туоһутунан буолбуттара.