Page 90 - Иван Мигалкин. Сүрэхтэн саҕыллар санаалар

Дима Андросовы эмиэ. Биһиги оҕолорбутун, кыргыттарбытын ба-
рыларын үөрэппитэ буолуо, устудьуоннар истиҥ аҕа табаарыс-
тара, дьиҥ либерал киһи это. Сайын кинилэри практикаҕа эбэ-
тэр туох эмэ быстах үлэҕэ эҥин онно-манна салайан илдьэ сыл-
дьааччы. Саха сиригэр аҕалыах буолар этэ да, кыайан ыпсан
кэлбэтэхтэрэ — тимир суола суох дойду проеһын ыарахана
чаҕыттаҕа. Кими эмит мөхпүтүн, саҥарбытын да биирдэ да ис-
тибэтэҕим. Преподавателлэргэ анаммыт уопсайбыт хаҥас өттү-
гэр олороро, биирдэ дьиэтигэр ыҥыран ыалдьыттаппыта, кэргэнэ
босхоҥ быһыылааҕа — кэлээскэнэн эрэ сыҕарыйара...
Профессордар С. Д. Артамонов (омук литературата), С. И. Ма-
шинскай (нуучча литературата)... Түбэһэн да иһэрим бэрт ээ —
кинилэри кытта мучумааннардаахпын буолан баран тохтуубун —
дьоллоох кэмим этэ эрэ диэн наһаа тэнийэн хаалаары гынным.
Ол биэс сыл туһунан бүтүн кинигэни суруйуохха сел.
— Урукку сылларга «Норуоттар доҕордоһуулара — литерату-
ралар доҕордоһуулара» диэн этии баара. Ол туһунан Эн санааҥ?
— «Литературалар доҕордоһуулара — норуоттар доҕордо-
һуулара» диэ. Саамай септеех этии этэ, ону биһиги хардары-таа-
ры сылдьыһан, тылбаастаһан дьыаланан дакаастыыр этибит.
Ахсаанынан ыллахха, Сэбиэскэй Сойууһу уонна Саха сирин саа­
май элбэхтик кэрийбит бука мин эбитим буолуо дии саныыбын.
Айар сааһым үгүс өттө айаҥҥа уонна тылбааска дьалкыйбыта
буолуо...
— «Күн таммаҕын ыһыспыт дьылҕалар» диэн кинигэбэр Эн
Эллэйдиин хоспор ыалдьыттаабыккын суруйан турабын. Эллэйи
поэт уонна киһи быһыытынан хайдах сыаналыыгын?
— Хайаларын даҕаны — үрдүктүк. Мин Эллэйи саха улуу поэт-
тарыттан биирдэстэрэ диэхпин баҕарабын. Таарыйа «улуу» диэн
тылбытын чуолкайдаһан кэбиһиэх. Иван Арбита икки кинигэтин
таһаарарбар кинини саха улуу поэта диэбиппэр сорохтор соһуй-
буттара, биир дойдулааҕа Эрчимэн өссө: «Киһини бары улуу
диэн ааттаан эрэҕин», — диэн «мөхпүтэ». Биллэн турар, аан дой­
ду масштабынан ыллахха улуулар аҕыйах буолуохтара, ол гынан
баран биһиги бэйэбит Сахабыт сиригэр ити тылы тутуннахпы-
тына эрэ сатаныах курдук, тоҕо диэтэххэ — «улахан», «биллии-
лээх», «уһулуччулаах» эҥин диэннэр элбэхтэр, олортон чорботон
бэлиэтииргэ ити «улуу» оруобучча сөп түбэһэр. Ордук улаханы,
киэҥи, таһыччы чорбойору этэргэ сахалар мэлдьи тутта үөрэм-
мит тыллара: улуу сыһыы, улуу эбэ, улуу ойуун, улуу бултаах
тыа, о.д.а. Онон биһиги Кулаковскайы, Софроновы, Ойуунуска-
йы, Эллэйи, Амма Аччыгыйын, Омоллоону, Уурастыырабы, Да-
86