Page 208 - Өксөкүлээх Уола 2009 223стр

Ахтыы суруйбут дьон, аҕам биһигини, оҕолорун хайдах
ииппитин ордук чорботоллор эбит. Оҕону иитиигэ бастатан
туран оҕо торөппүтүн мунура суох убаастыахтаах, киниэхэҕэ
сүгүрүйүөхтээх диэн аҕабыт иитэрэ. Куруутун ийэбитин ха-
рыстыырбытыгар, кыһалларбытыгар, кинини хомоппоппу-
тугар этэрэ: «Аҕа диэн оҕоҕо хонор хоноһо, сылдьар ыалдьыт.
Оҕоҕо саамай кылаабынай киһитэ ийэтэ, ийэҕитин харыс-
тааҥ», — диирэ. Эдьиийим Рива ахтыытыгар баарын кур-
дук, эдьиийгэ, убайга сыһыаны эмиэ: «Эдьиийган, убайгын
утары көрүмэ, кинилэр эйигиттэн аҕаларын да эрэ иһин
утары көрүө суохтааххын», — диэн модьуйара. Конфуцийга
ааҕабыт: «Дома младшие почтительны к родителям, а на сто-
роне послушны старшим, осторожны и правдивы, полны
любви ко всем, но близки с теми, в ком есть человечпость.
Если при этом остаются силы, то стремятся обрести уче-
ность». Бу баар дии, киһини иитии формулата. Төрөппүттэ-
рин күлүгүн быһа үктээбэт киһитгэн хайаан да үтүө киһи
тахсар. Оттон маннык оҕону ииппит төрөппүт сынньалаҥ
олоххо олороро саарбаҕа суох. «Воинственный из Старших
спросил о том, что такое сыновняя почтительность.
Учителъ ответил:
— Эго то, когда отца и мать лишь одно тревожит — как
бы сын не захворал».
Бу буолбатах дуо сир үрдүгэр баар дьол диэн?
Оҕо эрдэхпиттэн өйбөр хаалан хаалбыт, Лев Толстой су-
руйуутун аҕам кэпсиирэ. Ис хоһоонун кылгастык кэпсээ-
тэххэ маннык. Оҕо төрөппүттэрэ дьиэлэригэр киэһэ кэл-
биттэригэр, оһох кэннигэр оонньуу олорор эбит. Дьоно тугу
гынаҕын диэн ыйыппыттарыгар: «Оониьуубун. Эһигини
кырдьыбыккъгг кэннэ оһох кэннигэр аһатабын. Эһига эһэбин
эмиэ оннук гынаҕыт дии», — диэбит. Бу кылгас кэпсээни
аҕам, арааһа, бары көлүөнэ оҕолорго барыбытыгар кэпсээ-
тэҕэ буолуо. Кини кэпсээтэҕинэ оҕонньору аһынан ытыыр
этим. Бу маннык курдук оҕону аһыньҥас гына иитэр кэпсээн-
нэрэ элбэх буолааччы.
Аҕам куруук этэр буолара: «Оҕону таптааһын — кинини
атаахтатааһын буолбатах. Тылгын хайаан да иһитиннэриэх-
тээххин, хаалар тылы саҥарыма», — диэн.
Аҕам дьону кытта этиһэ-охсуһа сылдьыбат майгылаах киһи
этэ. Кини сөбүлүүр дьонун барыларын «барахсан» диирэ.
Ол оннугар сөбүлээбэт, туспа ментальностаах дьону кытга
билсиһэ- көрсүһэ сатаабат этэ. Өйдүүрүм былаһын тухары,
биирдэ да дьону куһаҕанҥык саҥарбьггын, үөхггүтүн-мөхпүтүн
истибэтэҕим. Дьону наһаа истиҥник Сэмэним (Семен Пет-
206