Page 148 - Былыр этэ диэххэ

Дьэ доҕоор, астык. Ырыабын тоҕо тардан — айаннаан балаак-
кабар кэлэн булпун кута сытыаран наҕылыччы дьэ аахтым — 87
кус. Дьэ аччыктаабыппын билинэн, арыылаах килиэби кытта
туустаах балыгы хабыалыы түһээт, арыыйдаларыттан талан уонча
куһу үргээтим. Дьиэбэр тиийдэхпинэ бэлэм куһу күөстүүллэрин
курдук. Биир куһу урукку куспар былаан күөстэнним. Испиир-
бин тобоҕолоон, Байанайбын аһаттым. Кэниистирэбин дэлби
сайҕаан, туох да сыт биллибэт гына оҥоһуннум. Аны бу киһи
ону-маны толкуйдаан кустары итирдэ сылдьар диэн тыл тарҕа-
ныа турдаҕа. Ол күн наҕылыччы хонон, сарсыардаттан хамынан
дьиэлээтим. Таҥаспын, чэйи, үүтү, саахары аргыга ыйаан хаал-
ларбытым. Булпун эрэ илдьэ Абыйдаатым. Эмиэ да балыктаах,
балай да кустаах баран иһэрбиттэн үөрүү улахан. Хоспохтоохпор
кэлбиппин билбэккэ хааллым. Ботуруоннары-таймалары онноо-
ҕор ыар сүгэһэрдээх иккитэ кырынан дьиэбин буллум. Дьонум
һуу-һаа, үөрүү-көтүү бөҕө. Эдэрдиин-кырдьаҕастыын кылгас
күҥҥэ биэстэ, уһун күҥҥэ уонна тиэстэр ыалларыгар аҕыс хас
куһу Буукаларга, иккини Дьаабысса эмээхсиҥҥэ түҥэтэ түргэн
атах ийэм сүүрэр, кэнниттэн сиэннэрэ кутурук маһа олорсоллор.
Этэ иликкинэ элэс эрэ гыммыттара баар. Манньатын тута ылан
айахтара хамныыр.
Ыалбыт аах кустарын барытын үргэнэн, иһин ороон, сиикэй-
дии кырбыы түһэн кууруссаларыгар куппуттар. Киэһэлик ынах-
тара кэлбиттэригэр, Хотун киһи халаатын кэтэн саппыкытын
анньына туран: «Доҕоор, күөскүн көрөөр эрэ», — диэн эрин са-
рына охсоот, хотонугар тахсыбыт. Урут бастаан босхо сылдьар
ньирэйдэрин оннуларын буллартаары хотонугар киирбит. Арай,
доҕоор, киирбитээ... Кууруссалара онно-манна өлө сыталлар,
бөтүүгэ сыккырыыр тыына эрэ, өлөөрү тумсун муостаҕа кырбыы
олорор. Харыһыйбыт санаатыгар биир-биир өлбүт, сып-сылаас
сылдьар кууруссаларын, ыалдьыахтара диэбиттии, аргыый аҕай
көтөҕөн ылан кэлиргэ иһигэр кэккэлэччи уурталаабыт. Онтон
дьэ өйдөөбүт, арааһа, туох эрэ дьээбэлээх кус иһин сиэтэхтэрэ
диэн. Ол саҕана көтөр кириибэ диэни билбэт этибит. Дьиэти-
гэр сүүрэн киирэн: «Доҕоор, иэдээн, кууруссаларбыт бары өлөн
хаалтар. Күөскүн таһааран тоҕон кэбис, үчүгэйдик көм», — диэн
бирикээстээбит. Чочу уола чоноччу туттан туран: «Ол эмиэ туох-
путуй, буһа турар күөһү буолан», — диэн эмис куһу сиэбит саҕа
146