Page 152 - Былыр этэ диэххэ

Хараалга киирбэтэх тайах

аас кэллэ Абыйга... Хоту сир сааһа ордук сырдыкка дылы
диэн тэҥниир үтүө күннэрэ сатыылаан тураллар. Моҕотой
хороонуттан, эһэ арҕаҕыттан тахсыбыт кэмнэрэ. Хараалга
сылгы төрүөҕэр олоробут. Сылгыһыттар диэн сурукка киирэрэ ик-
киэбит эрэ. Егоров Николай Николаевич-Хонто уонна мин. 270-ча
төрүүр биэлээхпит. Төрүөх үгэннээн турар кэмигэр кэтэбилэ-мана-
была элбээн, тойотторбут көмөҕө урут бу звеноҕа улэлээбит Нику­
лин Пантелеймон Гаврильевиһы сыһыарбыттара. Киһибит бастаан
утаа хоно сылдьара, билигин төрүөх аҕырымнаан дьиэтиттэн —
Дьооскуттан сылдьар. Сылгылары сарсыарда эрдэ дьыбарга, киэһэ
эмиэ дьыбар түһүүтэ аһатабыт. Биэлэр эмиэ дьыбарга, халлаан лап­
па уларыйаары гыннаҕына ордук төрүүллэр. Күнүһүн хаһылыгы
атынан кэрийэбит. Чугастааҕы эргини Хонтом кэрийэр. Харыатаан
тыҥаппыт биэни үөрдэри үүрэн аҕалан араарабыт. Биир атыыртан
олус элбэх биэтэ быһылыннаҕына атыыр хараал таһыттан арахпат.
Оччотугар хара сири манаан бары да сотору холлуохтарын сөп. Ол
иһин эрдэттэн ордубут үөрү киллэрэн төрөөбүттэрин холбоон, ба-
рыларын туһунан «комнаткаҕа» тутабыт. Атыыра киирбэтэх, улаап-
пыт кулуннаах биэлэри барыларын эмиэ туһунан тутуллар. Оччо-
тугар биэлэри атыырдара кэллэҕинэ туттаран ыытарга табыгастаах.
Төрүүр хос диэн тыҥаппыттартан үүт киллэрэрэ чугаһаабыты кил-
лэрэҕин. Чугаһаабыт диэн сиртэн хараалга киллэрдэххинэ биэ үксэ
тыҥаппыта тардан — төннөн хаалар. Сорох биэ төрүт уһаан «тимир
тириитин» кэтэр. Ол иһин сорох биэни, атыыра ыраатыа суох диэ-
биккин, төрүөҕүн түргэтэтээри төттөрү таһааран атыырыгар холбуу-
гун. Аны туран күрүөлэр эргэрэн — сылын ахсын эрэмиэн. Тохтуу
эрэ түстэргин сиэрдийэни суорбутунан сырыттаххына сатанар.
Төрүөх лаппа аччаан эрдэҕинэ, хара аспыт баранан, миигин
тайахха ыытарга диэн быһаардылар. Сылгыһыттарга звеноҕа биир
эрэ биинтэ саа көҥүллэнэр. Онтукайбыт даҕаны сопхуос бул-
чуттарын, сылгыһыттарын илииттэн илиитигэр сылдьыбыт саа
биинтэтэ алдьанан тугу да таппаттар. «Урут саа көҥүл эрдэҕинэ
булуммут саатын кистэммитэ баарын аҕалыам, ама эһиги сааҕы-
тыттан баҕас ордук ини», — диэн чахчы бултатаары Панабыт
эрэннэрдэ. Сарсыныгар биһиги саабыт саастыыта сааны аҕалбыт.
150