Page 102 - Агабыт туьунан иьирэх тылынан

Нууччалар бастакы кэлиилэрэ
Дыгын 60 сааһын лаппа тахсан баран олордоҕуна арай, ха-
һан да харахтаабатах, түһээн да көрбөтөх, икки киһитэ кэлбит.
Бу дьон антах харахтаах, бэттэх муруннаах, сирэйдэрэ бүтүн-
нүү түү буолбут сахаттан адьас атын көрүҥнээх дьон эбиттэр.
Сахалар соһуйуу, өмүрүү бөҕө буолбуттар. Ол дьон эппит-
тэр: «Эн биһигини аһат», - диэн. Дыгын сөбүлэспит. Кымыс
иһэппит, аһаппыт. Сарсыҥҥы күнүгэр уолаттарын (бөҕөстөрүн)
илдьэ ол дьону кытта өрүс арыытыгар киирбиттэр уонна Ды-
гын эппит: «Эһиги кэлбит дьон миэхэ бу арыыны оттоон ку-
луҥ», - диэн. Нууччалар сөбүлэһэн арыыга оттуу хаалбыттар.
Отчуттарын Дыгын сотору-сотору бэйэтин дьонунан кэтэ-
тэр, манатар эбит. Бэйэтэ да баран көрдөҕүнэ, дьоно, кырдьык,
үчүгэйдик үлэлииллэр эбит. «Хата бэрт кыайыылаах-хотуулаах
үчүгэй үлэһит дьон эбит», - диэн хайгыыра үһү.
Дыгын үс ойохтооҕо үһү. Бу үс ойоҕуттан биир ойоҕун ор-
дук ордороро үһү. Кини тылын-өһүн ордук истэрэ үһү. Ол ойоҕо
Дыгыҥҥа этэр эбит: «Дьиэҥ таһыгар икки харыйа үүнэн турар.
Бу икки харыйаҕын охторон суох гын, куһаҕан битим тардар»,
- диирэ үһү. Ону туораттан сылдьар дьон: «Бу эмээхсин тугу-ту-
гу саҥарар күтүрүй?» - дииллэрэ үһү.
Ол дьиҥ иһэ «оттуу сылдьар икки нууччаҕын өлөрөн
кэбис» диэн буолара үһү. Ону Дыгын: «Кэбис, өлөрбөппүн,
аньыыта-харата бэрт буолуо, иэстэбиллээх буолуо, үөһэттэн
түспүт атын таҥара дьоно», - диирэ үһү.
Биирдэ Дыгын оттуур дьонун хайдах үлэлии сылдьал-
ларын көрдөрө уолаттарын уонна бөҕөстөрүн отчуттарыгар
ыыппыт. Кымыстаах, астаах, эттээх ыыппыт. Тиийбиттэрэ -
отчуттара суохтар үһү. Бай, бу ханна бардахтарай диэн ол-бу
диэки олоотоспуттар.
Арай көрдөхтөрүнэ - дьонноро улахан аалынан өрүс ор-
тотунан соҕуруу диэки эрдиилэнэн устан эрэллэр эбит. Аалла-
рын иһигэр бэрэбинэнэн дьиэ туттубуттар. Хайдах ситэр кыах-
тара суох буолан төннүбүттэр. Дьиэлэригэр кэлэн: «Дьоммут
суохтар, күрээтилэр» - диэн тугу көрбүттэрин кэпсээбиттэр.
Аймалҕан буолбут.
Ити түбэлтэ кэнниттэн икки дуу, үс дуу сыл буолан баран,
били оттуу сылдьыбыт дьон курдук антах харахтаах, бэттэх му-
руннаах, бүтүннүү түү сирэйдээх, хара баһаам элбэх киһи Дыгын
сиригэр баар буола түспүттэр. Дыгынтан сир көрдөөбүттэр. Дыгын
биэрбэппин диэбит. Онтон иирсэн турбуттар, сэриилэспиттэр.

100