Page 97 - Агабыт туьунан иьирэх тылынан

Лаҕа Баатыр
Бэрт былыр Дыгын саҕана билиҥҥи Чэриктэй сиригэр Лаҕа
Баатыр диэн улахан бухатыыр киһи олорбут. Ол саҕана бухатыыры
бухатыыр диэбэттэр эбит, бөҕөс, бөҕө эбэтэр баатыр дииллэр эбит.
Саха сиригэр эмиэ да киниттэн ордук күүстээх киһи үөскээбитэ
биллибэт, оннук модун күүстээх бухатыыр эбитэ үһү. Кини Суор
Бурдуку кэнниттэн үөскээбит Дыгыны кытта бараа кэмҥэ үөскээ-
бит эбит. Майаҕаттаттан уонна Тиит Буурайтан аҕа киһи эбит.
Майаҕатта уонна Тиит Буурай Дыгын уолаттарын кытта биир
бараа кэмҥэ үөскээбиттэр. Ол Лаҕа Баатыр саҕана Чэриктэйгэ
сылгы суоҕа эбитэ үһү. Лаҕа Баатыр кыргыс кэмигэр үөскээбит
буолан наар дьону өлөрөр-өһөрөр, сүөһүлэрин бүтүннүү үүрэн ил-
дьэ барар идэлээх эбит. Кини ордук Намы буулаан кыргара үһү. Ол
курдук дьиэ дьону дьиэнэн олоччу оҕолору-уруулары кырга-кыр-
га сылгыларын үүрэн Чэриктэйгэ аҕалара үһү. Инньэ гынан оч-
чотооҕуга сылгыта суох Чэриктэй Намтан сылгыламмыта үһү. Ол
сылдьарыгар кини куруук сылгыны үүрэр дьонноох буолара үһү.
Кини туһунан биир маннык кэпсээн баар: кини биирдэ Намҥа
киирбит, онно биир ыалга киирэн туох да кэпсэтиитэ суох кыргы-
бытынан барбыт. Дьиэ иһинээҕи киһини барытын ныһыйан ба­
ран кэтэҕирии ороҥҥо олорор соҕотох эрэ хаалбыт олорор оҕону
баһын быһа охсоору батыйатын өрө күөрэс гыннарбыт. Онуоха
оҕо икки илиитин өрө уунан баран ааттаспыттыы даллараҥнаа
да даллараҥнаа, мичилий да мичилий буолбут. Батыйатын өрө
күөрэтэн хос өлөрөөрү гыннаҕын аайы оҕо ол курдук икки илии-
тин өрө ууна-ууна ымаҥнаа да ымаҥнаа, даллараҥнаа да далла-
раҥнаа буолбут. Онтон сүрэҕэ хамнаан, аһынан бу оҕону соҕотох-
туу тыыннаах хаалларан баран, бу эспит ыалын сүөһүтүн олоччу
үүрэн илдьэ барбыт.
Дьэ ол кэнниттэн кини Намҥа киирбэтэҕэ үһү уонна кырдьа
барбыт. Чэрктэйгэ балачча сааһыран кырдьа быһыытыйан,
бодооро баран олордоҕуна, сайыҥҥы биир күн кини дьиэтигэр
соҕурууттан улаан дьүһүннээх аттаах, батыйалаах, охтоох киһи
иһэрин эмээхсинэ көрөн киирэн кэтэҕириин ороҥҥо үөрэ сии
олорор оҕонньоругар эппит. Онуоха били Намҥа соҕтохтуу оло-
рор оҕону тыыннаах хаалларбытын саныы биэрэн: «Ээ, били оҕо
истэҕэ, ол иһин сэрэйбитим ээ, ситэри тыынын быһан кэбиспэк-
кэбин. Кырдьан ахсаан олорор кэммэр кэллэҕэ.» - диэн баран ба-
тыйатын ылан таһырдьа тахсыбыт.
Ол икки ардыгар анараа киһи сэргэҕэ кэлэн атыттан түспүт
уонна «Лаҕа Баатыр диэн эн дуо?» - диэбит. Дьиэлээх киһи: «Мин»,

95