Page 93 - Агабыт туьунан иьирэх тылынан

Киппирийээн
Дүпсүҥҥэ, билиҥҥи Остуойка Арыылааҕа бэрт былыр Дал-
гы Арыылааҕа диэн ааттанара үһү. Ол Далгы диэн ынаҕынан,
сылгынан олус байбыт Дүпсүҥҥэ кинээс киһи эбитэ үһү. Кини
ити Арыылаах алааһы бүтүннүү бас билэрэ үһү. Бэйэтэ киһи-
тинэн киһи ааттааҕа эбитэ үһү. Кини Иһирэх Настааччыйа
диэн ойохтооҕо үһү. Ол ойоҕо Иһирэх диэн хос ааттаныыта ман-
нык эбит: бу дьахтар тугу да барытын, суолталааҕы да, адьас
суолтата суох солуута да суоҕу барытын тэҥҥэ быһа биһийэн,
ырыҥалаан, ыйытан төрдүн-төбөтүн булан иһирэхтээн илдьи-
ритэн кэпсэтэр идэлээх эбит. Ол иһин Иһирэх Настааччыйа
диэбиттэр. Уҥуоҕунан бэрт толуу эмээхсин эбит.
Бу дьон баара-суоҕа биир уол оҕолоохтор эбит. Бииргэ
төрөөбүт атын кыыс да, уол да суох эбит. Уолларын аата Сэтээтэл
диэн эбит. Уол улаатан сиппитин кэннэ, Чэриктэйтэн аҕата Далгы
уолугар биир кыыһы кэргэн ылан биэрбит. Ол кэлбит кыыс эмиэ
ханнык да бииргэ төрөөбүтэ суох, суос-соҕотох оҕо эбит. Дьүһүн-
нээх үтүөтэ, уҥуохтаах көнөтө, бэрт талыы, бөдөҥ уҥуохтаах
кыыс оҕо эбит. Аата кимэ биллибэт, дьонун да аата биллибэт. Ол
эрээри аҕата Чэриктэй саамай баайа, кинээс киһи эбит. Бу дьах-
тар эрэ Сэтээтэл эмиэ аҕатын Далгы курдук ааттаах сытыы-хотуу
киһи буолбут. Ол эрээри кини кэргэнин кытта уһуннук олорбо-
тох. Дьахтар эриттэн хат буолан, оҕолонор күнэ кэлбит. Ол эрээри
сатаан оҕоломмокко, кырааската быһа түһэн, бу дьахтар оҕолом-
мут күнүгэр өлөн хаалбыт. Оҕото тыыннаах хаалбыт, уол оҕо эбит.
Дьахтары олус аһыйбыттар, чэриктэйдэр бары кэлэн бэркэ ку-
рутуйан, хомойон кыыстарын көмөн төннүбүттэр. Бу дьахтартан
төрөөбүт оҕо Киппирийээн диэн сүрэхтэммит.
Киппирийээн улаатан Дүпсүҥҥэ эмиэ бастыҥ баай, ки-
нээс буолбут. Кини биирдэ кулубатын сорудаҕынан нэһилиэн-
ньэтиттэн харчы түһээн - ыраахтааҕы нолуогун хомуйбут уонна
онтукатын мэлитэн (сиэн) кэбиспит. Оннук хомуллубут түһээн-
нэри хомуйа куораттан хаһаах тахсыбыт. Хаһаах кулубаттан Кип-
пирийээн хомуйбут түһээнин мэлиппит сураҕын истэн, дьону
тардан мунньахтаабыттар, дьон бары «биэрбиппит» диэбиттэр.
Хаһаах Киппирийээни: «Түөкүн, эн ыраахтааҕы хааһына-
тын үбүн сиэбиккин», - диэн хандалылаан куоракка хаайа,
дьүүллүү илдьэ барбыт. Ол баран иһэн аара Кылыкынайга хом-
муттар. Хаһаах «Бу киһини ханна утутабыт?» диэбитигэр Кы-
лыкынай утуйар чуулаанын туран биэрэн Киппирийээни онно
сытыарбыттар, хатаан кэбиспиттэр.

91