Page 232 - Сэрии кэмин оҕолоро 1 кинигэ

КУРБҮҺАХ нэһилиэгэ

Бурнашева Александра Ивановна

Мин 1938 сыллахха холкуостах кэргэҥҥэ төрөөбүтүм. Ийэ-
лээх аҕабар ол кэмҥэ соҕотох оҕо этим. Бокоотто диэн кыракый
бүөм алааска олорбуппут.
Ол кэмҥэ 1941 сыллаахха аҕабар уонна аҕам быраатыгар сэ-
риигэ ыҥырар бэбиэскэ кэлбитэ. Ийэм миигиннин, 3 саастаах
кыыстыын, хаалбыппыт. Кыһынын 4-5 ыал буолан дьукаах кыс-
тыырбыт. Саха оһоҕор мас кыайтарбат этэ. Улахан дьон мас-
тарын мастаан баран үлэлии бараллара. Дьиэҕэ биир эмэ эмээх-
син, оҕонньор хаалара. Ийэлэрбит кыракый ас туома бэлэмнээн
хааллараллара. Күнүс ону сиирбит. Сайынын дьааһыла диэн
баара. Холкуос аҕыйах ынахтаах этэ, онон суорат, хааһы оҥо-
рон сиэтэллэрэ. Ити кэмнэргэ ас-таҥас олох кэмчитэ. Саллаат
кэргэннэригэр диэн нуорма кэлэрэ, ол абыраабыт буоллаҕа. Чэ оннук муҥнанан сэрии
бүтүөр диэри тиийбиппит.
Биһиги аҕабыт 1945 сыллаахха сайын кэлбитэ, тыҥа ыарыһах буолан мөлтөх этэ.
Убайбыт эмиэ 1945 сыллаахха кэлбитэ. Дьэ, алааспытыгар олорон барбыппыт. 1946 с.
бааһынаҕа бурдук бөҕө үүммүтэ, ас дэлэйэ түспүтэ. Ол сайын бурдук итигэстээн,
лэппиэскэ буһаран сиэбиппит, амтана-сыта үчүгэй да этэ, билигин да баарга дылы.
80 сыл толоонун ааһан 90 сыл хонуутугар үктэнэн эрэбин да, оннук үчүгэй аһы аһыы
илик курдукпун.
Оччотооҕу сэрии сылын оҕотун быһыытынан 13-14 сааспыттан үлэлээн барбытым.
Бастаан ыһыыга, онтон паарга оҕус сиэппитим. Ол кэнниттэн окко оҕус сиэппитим.
1954-1955 сылтан борооску көрүүтэ, онтон биэнсийэҕэ тахсыахпар диэри ыанньыксыт-
таабытым.

Бушкова Раиса Дмитриевна

Мин 1940 сыллаахха балаҕан ыйын 6 күнүгэр Мэҥэ Хаҥа-
ласка Дьаҥхаады нэһилиэгэр Тараҕай диэн алааска төрөөбүтүм.
Ийэбинэн Поповтарбын, убайбынан Холмогоровтарбыт, аҕа-
бынан Бушковтарбыт. Хомойуох иһин, Бушковтартан мин соҕо-
тохпун. Аҕам биэс бииргэ төрөөбүтэ Аҕа дойду Улуу сэриитигэр
баран өлбүтэ. Барыларыгар похоронка кэлбитэ. Онон 1946 сыл-
лаахтан ийэбинээн убайбын Холмогоров Сергей Макаровиһы
батыспыппыт.
Мин ийэм 1901 сыллаахха балаҕан ыйын 24 күнүгэр төрөөбүт.
Уон биэс сааһыгар Холмогоров Макары кытта бэргэһэлэммит-
тэр. Холмогоровтар биэс бырааттыылар бары бииргэ сылдьы-
быттар. Өмүкэйгэ сайылыыллар, манна биэс нуучча дьиэлээх-
тэр, онтон Өмүкэй аттыгар баар алааска кыстыыллар.
Сэрии саҕаланыытыгар мин 1 саастаах этим. Шарина Мария Якоатевна (стахановец
Маайа) кэпсиир этэ: «Маайа, биэс оҕотун сүтэрбит киһи, эбиитин биэс киһи сэриигэ
барбыттара, онон Маайа түүл-бит курдук сылдьыбыта». Миигин, 1 саастаах киһини,
ынаҕын ыырыгар холкуос ферматын тиэргэнигэр олордон кэбиһэрэ үһү. Онно ферма
сүөһүтэ барыта: 200 ыанар ынах уонна 5 атыыр оҕус миигин салаан ааһаллара үһү.
Мария Яковлевна «сүөһү тэпсэн кэбиһиэ» диэн сотору-сотору тахсан көрөрүм диирэ.
Көтөҕөн ылаары гыннахтарына, бүтүннүү сүөһү салынньыара, сыраана буоларым үһү.
Ыалдьаары гыммыт диэн, ийэбин сир уларытан сүөһүлэрин кытта Өмүкэйгэ көһөрөл-
лөр. Биирдэ ийэм эппитэ: «Улааттыҥ, онон лэппиэскэ оҥоруоҥ, Фрося буһаран биэ-

228