Page 237 - Сэрии кэмин оҕолоро 1 кинигэ

КҮРБҮҺАХ нэһилиэгэ

хаггарым үлэлээн, дьон сиэринэн ыал буолан, оҕолонон-урууланан, үөрэнэн, үлэлээн,
оннуларын булунан, билигин тус-туһунан олороллор.
Бу кылгас ахтыыбар алтыспыт дьоннорум билигин бары, биир бэйэлэрэ биэс буолан
төрөөбүт нэһилиэктэрин, оройуоннарын, өрөспүүбүкэлэрин сайдыытыгар сэмэй кы-
лааттарын киллэрбит, үтүө-мааны үлэһит дьон буолаллар, урукку советскай кэм үтүө
өрүтгэрин, үлэҕэ үөрүйэхтэрин эттэригэр-хааннарыгар бигэтик ылынан, бэйэлэрин
олохторун сиэрдээхтик, тутуспутунан олорон кэллилэр.
Кулун тутар 12 күнэ, 2020 с.

Габышева Анна Дмитриевна

Мин гөрөппүттэрим — аҕам Местников Дмитрий Василье-
вич, ийэм Местникова (Готовцева) Мария Александровна диэн,
үөрэҕэ суох, холкуостаах, сэттэ оҕолоох ыаллар. Курбуһах нэһи-
лиэгин Дьаарыҥ диэн учаастагар саастарын тухары ийэм ыан-
ньыксытынан, аҕам арыый эдэригэр сылгыһытынан, кэлин хо-
тон тас үлэтигэр үлэлээн-хамсаан олорбуттара. Учуонай Пухов
Иннокентий Васильевич Дьаарыҥ олохтоохторун төрүттэрин
суруйуутугар ахтарынан, мин дьонум Дьаарыҥҥа саамай элбэх
оҕолоох ыаллар эбит. Ийэм, аҕам ыал буолан олоруохтарын ин-
нинэ өссө огдообо дьон холбоспуттар. Аҕам иккитэ ыал буо-
ла сылдьыбыт, кэргэттэрэ ыалдьан өлөн испиттэр. Бары Маа-
йа диэн ааттаахтар. Биһиги ийэбит — үһүс Маайа. Тандатган
төрүттээх, ыал буолан баран биэстэ оҕоломмут да, бары утуу-субуу өлөн испиттэр. Ол
иһин оҕотугар өлүүлээх дьахтар эбит диэн эйэнэн арахсыбыттар. Онтон мин аҕабар
кэлэн, аҕыста оҕолонон, сэттэтэ тыыннаахпыт. Мин — үһүс оҕобун.
1941 с. дойдуга сут-кураан сатыылаан, от үүммэккэ, холкуос сүөһүтүн көрөр буолан,
Нам оройуонун Үөдэй нэһилиэгэр көскө күһүн кыстыкка киириигэ ийэм, миигин
ыарахан сылдьан, кыра убайдаах эдьиийбинээн көһөн тиийбиттэр. Курбуһах «Ком-
мунизм» холкуоһуттан икки ыалы көһөрбүттэр. Мин дьонум уонна үс оҕолоох По-
повтар диэн ыал. Күһүн хаар түһүүтэ 50-ча сүөһүнү үүрэн, өтөрүнэн киһи олорбо-
тох өтөҕүн уонна хотонун сөргүтэн, оҥостон кыстыырга бэлэмнэммитгэр. Кыһыары
астара-үөллэрэ кырыымчыгыран, эрдэрин дойдуларыгар суопсунас биэлэрин өлөрөн,
идэһэ гынан туттан аҕалалларыгар сүбэлэһэннэр ыыппыттар. Дьахталлар бэйэлэрэ хаа-
лан, уонча күнүнэн эргиллиэхтээх оҕонньотторо мэлийэн, оттук мастара да, аһыыр
астара да бүтэн иэдэйбиттэр. Инчэҕэй тирбэҕэ быстыбатынан хоргуйан оҕолордуун,
сүөһүлэрдиин олордохторуна, Нам Үөдэйин дьоно кыра-кыралаан аһынан эҥин
көмөлөһөн абыраабыттар. Кэлин истибиттэрэ: аҕаларбытын иккиэннэрин «көҥүлэ
суох биэлэрин өлөрдүлэр» диэн куһаҕан санаалаахтар тыллааннар, үҥсэннэр хаайыы-
га куоракка утаарбыттар. Онон ийэм барахсан икки кыра оҕотунаан үлэлии-үлэлии
миигин ахсынньы 10 күнүгэр оҕолонор. Төрөөтөҕүн иккис күнүттэн хотонугар тахсар.
Дьукааҕа Маайа, 3 оҕолоох эмиэ соҕотох ийэ, хайаан 50 сүөһү хотонун истэри-тастары
кыайаахтыай. Ити курдук дьахталлар бэйэлэрэ иһирдьэ-таһырдьа үлэлээн, биир кыта-
рах ынахтарын соппойон ыан, оҕолоругар иһэрдэн, Саҥа дьылы ааспыттарын кэннэ
дойдуларыттан сүөһү биригэдьиирэ Местников Роман Николаевич кэлэр. Үлэһиттэрэ,
икки Маайалар, быстаары олордохторуна, хата, түбэһэ кэлэн, биир оҕус тыһаҕаһы
аахталаан, сыптарыйан өллө диэн тыын салҕаан сиэннэр, баччаҕа кэлиэххэ тыын-
наах хаалбыттар. Ийэм куруутун: «Олох быстаран, дьүдэйэн сордонон олордохпуту-
на, кини өрүһүйбүтэ», — диэн махтанара. Онно миигин, эһээхэй кыыһы, олохтоох
кэргэннии оҕото суох ыал көрдөөн, «биһиэхэ иитиэххэ аҕал, бэйэҥ да буорайбы-
ккын» диэн көрдөөн күн аайы дьахтар кэлэ турара эбитэ үһү. Ийэм хаста да ык-

233