Page 150 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

0Л05У КЫТТА ТЭҤҤЭ ХАРДЫЫЛААН
Аҕабыт Баһылай уоттаах сэриигэ барбытын кэн-
нэ түөрт оҕо аҥаардас ийэҕэ хаалбыппыт. Убайбы-
тын уонна эдьиийбитин эһэлээх эбэбит бэйэлэригэр
ылбыттара. Ыанньыксыт ийэбит үрүҥ хараҕын өрө
көрбөккө сарсыарда эрдэттэн, киэһээ хойукка диэри
хотонтон арахсыбат этэ. Оччолорго ыанньык ынаҕы
кытта ньирэйдэри ыанньыксыттар бэйэлэрэ көрөл-
лөрө, саахтарын түннүгүнэн эһэн, таһырдьа тахсан
балбаахтыыллара. Аны сүөһүлэрин ойбоҥҥо уулатар
У буолан сүөһүнү таһаарыы, киллэрэн баайыы барыта
түбүк үөһэ түбүк этэ. Мин дьиэһит буолан, инибин,
түөрт саастаах Баһылайы көрөрүм-истэрим. Аҕабыт
аармыйаҕа барбыт күһүнүгэр, мин, Дыгдаалга баста-
кы кылааска үөрэнэ киирбитим.
Ити кыһын убайым Бүөтүр, тымныйан, моонньугар искэн тахсан эмискэ
баҕайы өлөн хаалбыт сураҕын эрэ истибиппит. Ийэбит Биэрэ барахсан, төһө
да бэйэтэ төрөппөтөр, баар суох “көмөлөһүө, күүс-көмө буолуо” диэбит уола
өлбүтүгэр сүрдээҕин оҕустарбыта быһыьшааҕа, кистээн, наар былаатын уһу-
гунан хараҕын сотто сылдьаахтыыра. Сэрии сылларыгар биһиги уончалаах
оҕолор, “борбуйбутун көтөхпүт” аатыран, колхуоска булуугунан сир тиэрии-
тигэр оҕус сиэтэн, от мунньан, оҕуруот аһыгар сыыс от ыраастааһыныгар
уонна да атын үлэлэргэ тугу соруйалларынан үлэлиирбит. “Кыра оҕолор-
гут”, — диэн ким да аһыммат этэ. Хата: “Бачча бэдик, итини сатаабаккын
дуо?” — диэн мөҕүттээччилэр да бааллара.
Дыгдаалга биир сыл үөрэнэн баран 1943-1946 с. Чэриктэйгэ алын сүһүөх
кылаастарга, онтон 1946-1949 сс. Дүпсүн сэттэ кылаастаах оскуолатыгар үөрэм-
митим. Дүпсүн оскуолатыгар директорбыт Васильев Дмитрий Егорович этэ,
кини саха тылын үөрэтэрэ. Иванов Дмитрий Андреевич историяҕа үөрэппитэ.
Бэһис кылаастан байыаннай үөрэҕи үөрэтэллэрэ. Онно Корнилов Николай
Егорович үөрэтэрэ уонна эбии ботаника уруогун биэрэрэ. Кэлин оскуолабыт
директорынан Гоголев Егор Михайлович үлэлээбитэ, олус дьаһаллаах уонна
ирдэбиллээх үлэһит этэ. Егор Михайлович кэлээт оскуоланы штукатурка-
лаппыта. Онно биһиги сайыннары интэринээккэ олорон, каникулга дьиэби-
тигэр барбакка эрэ, штукатурка буорун сыгынньах атахпытынан үктээн, мэ-
һийэн көмөлөспүппүт. Босиков Дмитрий Авксентьевич бэһис кылааска үөрэп-
питэ. Кэргэнэ, нуучча кыыһа, Нилова Надежда Андреевна нуучча тылыгар
уонна литературатыгар үөрэтэрэ. Рыбникова Акулина Прокопьевна диэн ма-
тематика уонна физика учуутала баара. Өссө биир эмиэ нууччалыы хааннаах
бөдөҥ оҕонньор баара да, аатын өйдөөбөппүн. Миигин кытта Дүпсүн сэттэ
кылаастаах оскуолатын үөрэнэн бүтэрбит оҕолор кэлин маннык үлэһит буол-
буттара: Сыроватскай-Соловьев Дмитрий Егорович — учуутал, Лыткин Иван
Иванович — биригэдьиир, Сыроватская Харитина Петровна — оҕо садын
сэбиэдиссэйэ, Решетникова Екатерина Ильична — почта начальнига, Попов
Василий Васильевич — почта начальнига, Сивцев Иннокентий Константи-
нович — учуутал, Пермяков Иннокентий Дмитриевич — учуутал.
Салгыы Мүрү орто оскуолатыгар үөрэнэ киирбиппит. Мин бу орто оскуо-
ланы 1953 с. бүтэрбитим. Оскуолаҕа үөрэммит сылларбар барытыгар интэри-
нээккэ, судаарыстыба бэлэм аһыгар-таҥаһыгар олорбутум. Ол да буоллар
сэрии сылларыгар, ол да кэнниттэн ас-таҥас олус кырыымчык этэ. Чэриктэй
оскуолатыгар үөрэнэр кэммэр бааһынаттан сиэмэ ичигэстээн, кутуйах ордуутун
146