Page 275 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара
P. 275
Ийэбит Мария Прокопьевна Сыҥаах нэһилиэгиттэн төрүттээх. Төрөөбүтүн
туоһулуур миитэрэпкэтэ сүтэн хаалан, 1924 сыллаахха төрөөбүтүнэн суруллу-
бут. Таайым Бүөтүр 1927 сыллаахха төрөөбүт киһи: “Миигиттэн хас да сыл
аҕа”, — диирэ.
Онон ийэбит сэрии саҕаланарыгар 17 саастаах кыыс Покровскайга тиийэн
кирпииччэ собуотугар үлэлээбитин, сүөһү кыстата Кэбээйигэ тиийэн кыс-
тыылларын кэпсиирин одоҥ-додоҥ өйдөөн хаалбыт эбиппин. Эдьиийим Роза
Хомустаахха олохсуйбутун кэннэ, онно Алексеев Василий Никитич диэн сэ-
рии, үлэ ветерана баарын истэн: “Баһылайдыын интэринээккэ бииргэ олор-
буппут. Баһылай сытыы-хотуу уол этэ, оҕолорго миигин дьээбэлэппэт буо-
лара, наар көмүскэһэрэ”, — диэн ахтыбыта. Эдьиийим Роза кэллэр эрэ Ба-
һылайдааҕы хайдах-туох олороллорун сураһара. Ийэбит төһө да түөрт эрэ
кылаас үөрэхтээх буоллар, почта кэллэр эрэ хаһыат үрдүгэр түһэрэ, ааҕара.
Хаһыаттан ааҕан, араадьыйаны истэн, телевизоры көрөн, хата, биһигиннээ-
ҕэр эрэ элбэх сонуну-саҥаны билэрэ.
Ийэбит бииргэ төрөөбүт икки инилээх этэ. Улахан таайбыт Петухов Петр
Михайлович Японияны кытта сэрии кыттыьшааҕа. Саҥаспыт Өлөксөөс мин
кыра кылаастарга үөрэнэрим саҕана өлөөхтөөбүтэ. Таайым кэлин кэргэннэм-
мэтэҕэ, алта оҕотун бэйэтэ атахтарыгар туруорбута. Биир улахан олоҕу олор-
бут, сэрии кыһалҕатын этинэн-хаанынан, өйүнэн-санаатынан билбит таай-
быт Бүөтүр барахсан аҕалсыбыт Улуу Кыайыыта 50 сылыгар олохтон барбы-
та. Биһиги кини оҕолорун кытта сибээспитин быспаппыт.
Аччыгый таайбыт иитиллибитинэн Попов Михаил Яковлевич, сааһын
тухары Элэһиҥҥэ олорбут. Бу таайбытын кытта кэлин билсибиппит. Элбэх
оҕолоохторо үһү да, мин Данилы, Михаилы уонна Нютаны эрэ билэбин.
Данил Михайлович совхоз саҕана Хомустаах отделениетыгар биригэдьиири-
нэн, зоотехнигынан үлэлии сылдьыбыт, кэптэнилэр күтүөттэрэ. Дьиҥэр,
ийэбит, таайбыт баарына ону-маны ыйыталаһан, аймах-билэ дьон туһунан
сурунан хаалбыт буоллар. Ол суох. Хомойорум диэн ийэм да, аҕам да өттүттэн
эһэлэрбин, эбэлэрбин билбэппин. Атын да оҕолор, таайдарым да оҕолоро
эмиэ сурумматахтар, онон эмиэ билбэттэр. Эдьиийбин Клавдияны “эбэ оҕото”
дииллэрэ. Ханнык эбэ буоларын мин өйдөөбөппүн, билбэппин.
* * *
Ийэбит Мария Прокопьевна сааһын тухары ыанньыксыт буолан кыһын-
нары-сайыннары хотон үлэтиттэн ордубат этэ. Сайын аайы Мэкэри сайы-
лыкка сайылыы тахсарбыт. Бары убайдарым, эдьиийдэрим курдук борбуй-
бун көтөҕөөт ынах этэрэр, ньирэй аһатыһар буолбутум. Сайылыкпын Мэкэ-
рини билигин да ахта саныыбын. Оскуоланы бииргэ үөрэнэн бүтэрбит оҕолор-
тон, сэттэ оҕо Мэкэри сайылыгы кытта ыкса сибээстээх улааппыппыт. Онон
муста түстэрбит эрэ ол оҕо саас дьоллоох кэмнэрин истиҥник санаан ааһабыт.
Сайылык оҕолоро ыам быыһыгар кэнсиэр көрдөрөрбүт. Биллэриибитин ор-
току бүтэй баҕанатыгар ыйыырбыт. Ол курдук сайылыкпыт илин ампаарын
күүлэтигэр элбэхтэ кэнсиэрдээбиппит, бастайааннай көрөөччүбүт ыанньык-
сыт Хабырыыс Аргунов буолааччы. Сайылык оҕолоро күргүөмүнэн сылдьан
бииргэ сөтүөлүүрбүт, оонньуурбут, отоннуурбут, дьоммутугар көмөлөһөрбүт.
Ийэбит кэлин ыарытыйар буолан хаалбыта. Ол иһин үлэтин чэпчэтэннэр
ньирэй көрөөччүнэн үлэлэппиттэрэ. Онно Киэн Алаас диэн сайылыкка олор-
буппутун өйдүүбүн. Ньирэй көрөөччү дьахталлар оҕолоро хаһыа да буолан
сыһыыттан ньирэйдэри хомуйан аҕаларбыт.
271
