Page 97 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

тын аһара толоруу булгуччулаах буолара. Оннук ыарахан күүстээх үлэҕэ үлэ-
лээн оччотооҕу дьон ыраах тыылга Улуу Кыайыыны уһансыбыттара. Ол да
иһин оччотооҕу оҕолор билигин “үлэ-тыыл ветерана” диэн бочуоттаах ааты
ыланнар, сэрии кыттыылаахтарын кэнниттэн иккис миэстэҕэ туран ааттара
ааттанар, чиэстэнэллэр, бочуоттаналлар.
“Кыһыл Танда” колхуос кыргыттара, мин эдьиийдэрим Надежда, Мария
Колодезниковалар, сайыны быһа эр дьону кытта тэҥҥэ сылдьан атынан от
оҕустараллара. Сэрии да кэмигэр үлэни өрө көтөҕөр сыаллаах социалисти-
ческай куоталаһыылар, араас конкурстар тиһиги быспакка ыытыллаллара.
Оччолорго 15-16 саастарын саҥа туолбут кыргыттар куоталаһыы араас көрүҥэр
инники күөҥҥэ сылдьаллара. Ол курдук көлөнөн, илиинэн от охсуутугар, оту
мунньууга, бугуллааһыҥҥа декада, ый аайы түмүк тахсара. Бастыҥ үлэлээх-
тэр оройуон хаһыатыгар сырдатыллаллара. “Кыһыл Танда” колхуостан үксүн
от мунньуутугар, бурдугу түүтэхтээн баайыыга Надежда Иннокентьевна Го-
товцева, Анастасия Васильевна Заболоцкая-Сиэстэрэ Настаа, Татьяна Кон-
стантиновна Кривошапкина, Ефросинья Афанасьевна Заболоцкая, Надя Ко-
лодезникова — Толя Заболоцкай ийэтэ куоталаһыыларга үксүн инники күөҥҥэ
сылдьаллара. Кырдьыга даҕаны бу кыргыттар от мунньан кылбаҥнаттахта-
рына, от бугуллаан лөглөттөхтөрүнэ, бурдук түүтэҕэ баайан элэҥнэттэхтэри-
нэ дьон барыта сөҕөллөрө. Ол оннугар ити бугулдьутгарга от түгэҕин харба-
аччы кыра оҕолорго сүрдээх ыарахан буолара. Убаҕас оттоох алааска сип-
синньигэс субууну бугулдьуттар алаас аҥаарын анньан бараллара. Оччоҕо
биһиги, бугул түгэҕин харбыыр оҕолор, бугулдьуттарбытын куоттаран кэби-
һэн баран, биирдэ олорон көрбөккө үлэлээн муҥнанарбыт. Күөлтэн эбэтэр
дулҕа быыһыттан уу иһэн испитин көппөтөр түгэннэрбит элбэх буолара.
Эдьиийдэрбит оннук харса суох үлэлээн оройуон куоталаһыытыгар кыттал-
лара эбитэ буолуо.
Саабын Байбал диэн кыра уҥуохтаах бугулдьут баара. Киниэхэ бугул түгэҕэ
харбааччынан сылдьар оҕо дьоло буолара. Ол курдук Байбал бугул түгэҕэ
харбыыр оҕону күүтэн, харбаан аҕалбыт отун атырдьаҕынан ылан бугул
үрдүгэр уурара, бугул тэллэҕин атырдьах угунан симэн биэрэрэ. Күһүн түүтэх
баайыытыгар биир оннук үлэ буолара. Ити курдук сэрии саҕана, сэрии да
кэнниттэн үлэ күүрээннээхтик барара. Биһигини оҕолоргут диэн ким да олор-
дубат, оонньоппот буолара, күһүн оскуолаҕа киириэхпитигэр диэри улахан
дьоннуун тэҥҥэ сылдьан үлэлиирбит.
Сэрии буолбут икки бастакы сылларыгар уот кураан сатыылаан аһыҥа
олус хойдубута, онно эбии өрт уоттара тураннар үгүс кыһалҕаны үөскэтэ
сылдьыбыттара. Өрт уотун утары охсуһарга тимир күрдьэх уонна баһымньы
эрэ туттуллара, атын туох да техника суоҕа. Өрт уотун буруотуттан сайыны
быһа күн, ый кыайан көстүбэт буолара. Уоту умулларар сэниэлээх да киһи
суоҕа, онон өрт уотун ардах, хаар эрэ умулларара. Оччолорго аһыҥаны суох
оҥорор эмп-томп, техника суоҕа. Улахан киэҥ айахтаах кууллары тигэннэр
быанан соһон аһыҥаны “муҥхалыырбыт”. Бу үлэни биһиги оҕолор толо-
рорбут. Маны таһынан бааһынаны тула аһыҥа киирбэт гына ханааба хаһал-
лара. Ол үксэ эмиэ оҕолор күүстэринэн оҥоһуллара. Уот сиэбит ойуурдара
50-с сыллар ортолоругар диэри лааҥкы буолан турбуттара, кыайан оспотох-
торо, оттон аһыҥаны тохтотор ханаабалар омоонноро 60-с сылларга диэри
көстөрө.
Сэрии сылларыгар “күрүөйэхтэр” диэн ааттанар дьон бааллара. Ол со-
рдоохтор үксүлэрэ сэриигэ тиийэн өлөллөрүттэн куттанан атах-балай барал-
лар быһыылааҕа. Неустроев Сүөдэр-Боппууда Сүөдэр диэн киһи эмиэ күрэ-
эн сылдьан өрт уотун ыыппыта биллэрэ. Сорохтор кинини “төбөтүнэн ыал-

93