Page 38 - Дүпсүн сирэ

нигэр тахсар уонна маннык тыллаах буолар: «Добун бэрдэ, тойон оҕо Майаҕатта
Бэрт Хара! Уордайбыккын уҕарыт, кыыһырбыккын кыйдаа, сыалыһар быара
буолан сылаанньый, үүс-киис тириитэ буолан мөлбөй, кэнтиккэр охторума,
нохтолоох тойон сүрэххин долгутума, киһилии кэпсиэ, сахалыы саҥар, амтан-
наах аспытын амсай, уохтаах кымыспытын ыймахтаа, бэлэхпитин-туһахпытын
тут!» — диэн баран илдьэ кэлбит саарбаларын, саһылларын ох кирсин тардан
олорор харытыгар туора ууран биэрэллэр, ытык астарын мае атахтаах туос сан-
далыга иннигэр уураллар. Онуоха саҥата суох кымыһы иһэн баран саар кы-
тыйалаах аһы хадьырыйбытынан барар. Онтон үөрэн Дагдаһын сөһүргэстээн
олорон көрдөһөр: «Өйүн-санаатын тута илик акаары уолум бэтиэхэлэммитин
бырастыы гын! Дьолуо тардыһымаҥ, далла мэндэйимэҥ, күрэс былдьаһымаҥ,
доҕордуу буолуҥ! Кыһалҕалаах күҥҥүтүгэр бииргэ буолан табаҕай тардыһыҥ!» —
диир. Онуоха Бэрт Хара сөбүлэһэн: «Оһуу буоллун!» — диир.
«Кэс тылбын кэһимэ, кэлэр кэнчээрибин кэҥиннэримэ, Улуу Суорун
ыйааҕын ытыктаа!» — диэн Дагдаһын ыҥырар.
Онно сөбүлэһэн Бэрт Хара дьиэҕэ киирэр. Түөлбэ холумтан саҕа улахан
төгүрүк остуолга өрөһөлүү ас бөҕө тардыллыбыт. Ортоку маҥан тыстаах-
баттахтаах сылгы тириитэ дэпсэни тэлгээн көҕүл олоххо олордоллор.
Хаҥас диэки хаппахчы диэлин арыйан, оҕонньор уолун Тиит Буурайы таһаа-
ран, баайтаһын сылгы арҕастаах саалынан илии тутуһуннаран эйэлэһиннэрэр.
Бэрт Хара онно көрдөҕүнэ киил мае курдук киппэ көрүҥнээх, киниттэн биэс
тутум намыһах, үүн тиэрбэһин курдук эрилкэй харахтаах маҥан багда-сабар
киһи баараҕай баппаҕайын туттаран хары алтыһаллар. Астаах остуолга оло­
рон аһаан кимиритэн бараллар. Оҕонньор ортолуу аһыы олорон, төрдүн-ууһун
түөргүлүүр: «Төрдүм Дүксүн аҕатын ууһа Булгаһы Даххан уола Дагдаһын диэм-
мин, аҕабынан инилэрим Эрбэһин алааска Күрэһэр, Бууйас диэннэр бааллар,
онон төрүт уус дьоммут», — диир. Оччолорго Дүпсүн улуус аатын ыла илик
кэмэ эбит. Көннөрү Дүксүн аҕатын ууһа дэнэрэ.
Ону кэнники нуучча казактара сүрүн аҕа ууһун Дкжсин (сахалыы Дүпсүн)
диэн ааттаабыттар. Онно киирэллэрэ: Дүпсүн, Өспөх баай, Амыр оҕонньор,
Өнөр, Күрэһэр, Бууйас Чэриктэй уонна Баай Хотохоон аҕатын уустара. Кэн­
ники Бороҕонтон арахсан Дүпсүн улууһа буолбуттар. Бэрт Хара маннык мо-
дун төрүттээх-уустаах дьон буолалларын истэн, ил-эйэ тардыһан иннилэрин
бысыһыа суох буолан, хары дайбаһан сөбүлэһэр. Барарыгар Дагдаһын баай
атах соболоҥо диэн сүүрбэ бууттаах байтаһын биэни астаан, адылҕаҕа кэлги-
йэн сүктэрэн кэбиһэр уонна уола быһа тарпыт сүллүҥэ курун чөлүгэр түһэрэн
илиитигэр туттарар. Ити курдук эйэлээхтик арахсаллар.
Онтон аҕыйах сылынан Дагдаһын баай алтан уҥуоҕа араҥастанар. Кини баа-
йын уола бас билэн, чаҕардарын кытта этэҥҥэ олорор да, ойох ыла илик. Арай
биир үтүө сааскы күн Чыппа Мэргэн диэн Тиит Буурай сорукка сылдьар уола
дьиэҕэ айдааран киирэр: «Арыы бэскэ киһи бөҕө адаарыҥнас. Үҥүүлэринэн
өрөһөдайбыыллар», — диэн кэпсиир. Ону чуолҕанынан көрбүттэрэ таҥалайдыы
таба таҥастаах, уонча буур табалаах, күөс бэргэһэлээх сэрии дьоно сэрбэҥ ойо
сылдьаллар. Сотору аҕыс муннуктаах ампаар холомо эркинэ титириэр диэри
дьэргэли охтор истиэнэҕэ хатанар тыастара иһиллэр.
34