Page 40 - Дүпсүн сирэ

лан ыл уонна сэттэ киһиҥ оннугар сэттэни солуок биэрэбин, баайым анаарын
ыл», — диир. Тиит Буурай сөбүлэһэр, тыыннаах хаалларар. Кини батыйанан
дайбаһыыга харытыгар киил хатын' маһынан хаһан халыҥ гына хары куйаҕа
оҥостон кэтэрэ, ону тайах кыыл эбиэннээх иҥииринэн эрийэр эбит. Анды
Баатыр ону билбэккэ бэриммит. Былыр кыргыс сокуонугар үрүҥ тунах үллэр
кэмигэр хааны таһаарыы аньыы буолара, кэнчээри кэхтэрэ, айыыһыт кэлэ-
йэн антах хайыһара үһү. Ити сахаларга тутуһуллара. Ол ытыалаһыыга хото-
хооннортон үс киһи Өспөх тоҥустарыттан 4 киһи охтубутугар уҥуох туталлар.
Кыайтарбыт Анды Баатыр сириттэн сэттэ дьиэ олоҕун уонна сэттэ киһини
солуок биэрэр. Дьиэҕэ киирэн сарыы быыс кэннигэр кэтэхтэринэн турар
дьахталлартан Тиит Буурай саамай бүтэһик турар уһун суһуохтаах дьахтары
быыс нөҥүө үрдүк мындаатынан сыстан талан ылар. Онтукайа сирэйэ киис
тириитэ аҥнахтаах (сабыылаах), кэрэ чөмчүүк сирэйдээх, толору толуу сэбэ-
рэлээх, олус кыраһыабай кыыс дьахтар буолар. Бу Анды баатыр өссө чугаһыы
илик, сааһын ситэрин кэтэһэн маанылаан тута сылдьар, кэнэҕэски кэнчээри-
бин тэнитиэ диэбит, Айыыга андаҕайбыт дьахтара эбит. Тиит Буурай ону таба
харбаабыт. Кини Анды Баатыртан төһө баайы ылбыта биллибэт. Дьахтарын
сүбэтинэн анараа дьүөгэлэрин оҕолорун инникитин быһыан баҕарбатах. Ити
курдук кыайан-хотон, кэрэ дьахтары сүгүннэрэн дойдутугар киирэр.
Былыргыттан билиҥҥэ диэри дьахтар кэрэтиттэн, өйдөөҕүттэн кэрэ бу орто
дойдуга суоҕун тэҥэ. Кини киһи аймах ууһун-удьуорун үйэттэн-үйэҕэ салгыы-
ра өрүү кэрэхсэнэр сэһэн.
Тиит Буурай аҕатын баайын тутан Бээди алааска олохсуйар. Сүлүүдэ
Мөлбөстүүр биир уолу төрөтөр. Олус өйдөөх, кэрэ сэбэрэтинэн дьонун абы-
лыыр, астыннарар Далбар Хотун буолар. Оччолорго Бээди алаас уута илин
көхсүгэр эбитэ үһү. Ол иһин илин өртө уу, арҕаа өртө хонуу Бээди диэн аат-
танара.
Ити курдук олордоҕуна, Амыртан үс орочоон омук дьоно кэлэннэр
Дагдаһыны сураһаллар. Кинилэр Дагдаһын эмээхсинин урууларабыт дэһэллэр.
Тойонноро аҥаар атаҕа кылгас буолан кэдэҥнээн хаамар уонна дьонугар туос
хастатан киэһэ ахсын ону синньигэс үтэһэ төбөтүн дьүөкэккэ анньан ыла-ыла
көрдөхтөрүнэ ойуу түһэрэр, сап курдук сыыйар үһү. Ону билбэт дьон туоһу
ойуулуур диэн сыаналыыллар. Дьиҥэр бу үөрэхтээх суруксут киһи эбит. Кини
Дүксүн аҕатын уустарын олохторун кэрийэ сылдьан суруйар эбит. Ол курдук
үс сыл Тиит Буурайга олорон үлэлииллэр. Бараллара кэлбитигэр, Тиит Буу­
рай хамнастарын төлөөрү гыммытыгар, үс оҕус тириитэ сирдэ аҕал диэбиттэр.
Онно Тиит Буурай сөбүлэспит. Дьонноро үс оҕус тириитин сап курдук сыыйа
тэлэн, Бээди арҕаа өттүнээҕи булгунньахтаах баҕараҕы эргитэн ылбыттар. Уон­
на икки сылынан эргиллиэх буолан дойдулаабыттар.
Эппит кэмнэригэр икки сыл буолан баран саас ыам ыйыгар сүүрбэччэ ат-
таах 30-ча киһилээх ыал кос дьоннор көһөн кэлбиттэр. Биир атыыр үөрдээхтэр
үһү. Кэлбит дьону Тиит Буурай эйэргэһэ көрсүбүт. Ол сайын бэс ыйын үһүс
эргэтигэр биэ кымыстаах ыһыах ыһарга бэлэмнэммиттэр. Сотору Тиит Буу­
райга ыһыахха сылдьарга ыҥырыы кэлэр. Ону ойоҕо Сүлүүдэ Мөлбөстүүр
сөбүлээбэт уонна кэргэнигэр этэр.
36