Page 215 - Национальная школа

толорорго эргиччи бэлэм дьон иитиллэр. УЬуйуу иитэр, сайыннарар хабааггыылаах
буолара сои.
Мин ейдебулбэр, сайдыы диэн олоххо септеедунэн дуоЬуйуу, бэйэни сатаан
уодьуганнаныы, ытык ийэ айылдалыын алтыБан, бэйэ оноБугун, улэтин тумугун,
айымньытын астыныы буолар. Кэлэр уйэ оннук цивилизация уйэтэ буоларыгар
эрэнэбин. Ол баайга-дуолга ымсыы, куемчулээйин, бардам санаа, сэнэБии эЬиннэ-
§инэ эрэ ситиЬиллиэдэ. Одо бэйэтэ эбии аадар справочниктара, уерэх кинигэлэрэ
оноБуллуо этилэр. Билиини улэ хаамыытыгар сатаан тиэрдэр уЬуйааччылар
наадалар. Суруйан, аадан, суоттаан дьарыктаныы лаппа адыйыыр, уруок сайынна­
рар улэ сурун керунэ буолара лаппа сарбыллар.
Эргиэн, атыы-тутуу, байар супсулгэнэ кэллэ. Ол содулугар теЬе ыччат серенуо
биллибэт. Бэйэни хааччыныыга, опорой таБаарыыга, бэйэ духовнай сыаннастарын
киэн эйгэдэ таБаарыыга хабааттыахха баара.
Бэйэбит танаспытын-саппытын, аспытын-уелбутун, иБиппитин-хомуоспутун,
араас киэргэлбитин, сиэрбитин-туоммутун, олох, сайдыы, культура туЬунан ейдоб-
улбутун, ырыабытын-тойукпутун, ункуубутун, сиргэ-уокка сыЬыаммытын, ийэдэ-
agaga, инигэ, ытык кырдьадаска сугуруйууну ыччакка инэриэхпитин сеп этэ.
Ийэни, аданы, инилэри кытта еруу бииргэ сылдьан улэлээбэт, ейу-санааны ыкса
билсибэт, олоххо опыттаах дьонно киэптэтэр диэн тугун билбэт 05050 ада саастаах
киБини ытыктааБын бэйэтэ кэлбэт.
Бэйэбит уратыбытын ере кэбэн утумнаахтык теннерен эрэ туспа омук буолуох-
пут. Атын омуктар эрэ оноБуктарын, ырыаларын, музыкаларын, таиастарын,
астарын, киинэлэрин, техникаларын ордугургуу, мунур чыпчаал дьулуур, ыра
оносто сылдьартан куттуеннээх тахсыа суода. Ону барытын бэйэбит оностор уустук
соругу туруорунарбыт, атастаЬарбыт эрэйиллэр. Саха цивилизацията диэн баарын
билэрбит, билиннэрэрбит сеп этэ. Олонхо, тойук, ойуун, ох тыл, танас-сап, кэрэ
эт-сиин, оноЬук театрдара, студиялара элбиэхтэрин бадарабын. Техника айылданы
буортулаабакка туЬаныллара себун одо кыратыттан ейдуехтээх. УеЬэ этиллибит
хабааттыыллар сайдыы араас хайысхалаах кыБатын тосхоло буолар аналлаахтар.
Удьуоругар сайдыбыт, уБуйуллубут киБи бэйэтин суолун-ииЬин булуода, кимтэн да
итэдэс сананыа суода, куБадан дьаллыкка да одустарара седуерейуе.
Дьин сахалыы тыыннаах, кутгаах-сурдээх дьон сирдьит-баЬылык буолан истэх-
тэринэ эрэ дубук туттуу, сахалыыны сэнээЬин суох буолуода. Кэлтэй идеологият-
тан, наука, техника, искусство, культура эйгэтигэр куомуннаБыыгган киЬи-аймах
босхолонон «олбету ейунэн айарыгар» уолдьаста.

Школьные экспедиции как средство приобщения учащихся
к национальной культуре
Е. М. Атласова, кандидат педагогических наук, консультант-эксперт Прави­
тельства (Республика Саха)

Занятия краеведением не претендуют на автономию. Они предусматриваются
как одна из форм организуемой школой учебно-воспитательной деятельности по
формированию активной человеческой личности. Одним из важных направлений
данной формы педагогического процесса является внеклассное, внешкольное
краеведение, которое организуется и проводится и как продолжение учебного
процесса с целью расширения общих и углубления специальных знаний учащихся,
и как способ удовлетворения их индивидуальных склонностей и интересов к
изучению родного края и его жителей, и как средство развития творческих

211