Page 104 - Олоҥхо биһигэр

— Сириттэн-дойдутуттан саҕалаатаҕыҥ дии, — көҕүспүт курдук
көбдьүөрэ түһэллэр.
Онуоха Наара Суох хоноччу туттан, атаҕын оллоонноон олорон,
олоҥхо сирин-дойдутун кэпсээн, уу дьулусхан сүүрүгүн курдук, айаҕа
аһыллан, кутан-симэн олоҥхолоон киирэн барар. Маны истимэхтээн
иһэн истээччилэртэн биир киһи:
— Бээрэ, кэпсиэх оҕо буолла буолбат дуо? Ыл, Охоноон, ити
оҕо аттыгар олорон куолугунан «ноолоо» эрэ, — диэбит. Сонно гута
били соруттарбыт киһини сэргэсгэһэ олороот:
— Куоракка киирэн күнүнэн үлэлээн чэй, табах сыыһа булунуом
диэн иһэр этим. Ол гынан баран дьиэбэр-уоппар соччо ыксыырым
суох. Сэргээбит буоллаххытына бүгүн өрөөн, ситэрэн да кэбиһиэхпэр
сөп, — диэн хоруйдуур. Ону истэн дьон:
— Сэргээн, сэргээн, — диэн бука бары үөрэн-көтөн, көбдьүөрэн
тарҕаһаллар. Киэһэтигэр дьон бэҕэһээн ҥиттээҕэр ордук элбииллэр.
Наара Суоҕу олоҥхоҕо охсуһуннарыытын, ырыатын-тойугун
ордук кыайа тутан, адьас кырдьык-хордьук курдук, ордук тыла-өһө
сөллөн кэпсиирэ диэн этэллэр этэ. Бука, онон да буолуо, бу киэһэти-
гэр истээччилэрин бэйэтигэр ыга тардан абылаан, бүтүннүүлэрин
кулгаах-харах оҥортоон, сарсыарда дьахталлар ынахха турууларыгар
бүтэр. Утуйар ууларын умнубут, сэргэх бэйэлээх олорор дьон ойон
туран махтаналларын биллэрэллэр. Бүөтүкэни солбуйуох дьон баар
эбиккит дэһэн, илии тутуһан, кэлин да охсуллан сылдьар түгэннээх
буолар буоллаххына, олоҥхолоон ааһар буолаар диэн көрдөһүүлэрин
эппиттэр. Бу түбэлтэнэн Наара Суох тас сиргэ тахсан аан бастаан
олоҥхоһут быһыытынан биллибит уонна бу олоҥхотунан кыра-хара
дьон чуҥкук олохторугар сырдык кыым саҕар сырдык-ыраас ырыа-
лара күн курдук күөрэйэ көтөрүгэр эрэли иҥэрэр толору кыахтааҕын
бастаан билиммитэ үһү.
Бастаан утаа бу сурах дьонугар иһиллибит. Онтон салгыы Дьо-
куускайга киирэн күнүнэн үлэлээн, олоҥхолоон бэрт үчүгэйдик
сылдьара иһиллэр буолар... Кэлин аҕата Омуос, быраата Силип
кииртэлээн көрсөн, кыра харчы да сыыһа ылан тахса сылдьыбыттар.
Ол сылдьан Дьокуускайга көстүбэт буолбут, ханна баарта биллибэт
сураҕа кэлитэлиир. Ону истэ-истэ дьоно: «Дьоһумсуйдаҕа, уйуһуйдаҕа,
ыраах тас улуустарга таҕыстаҕа. Эрэйи-буруйу көрдөҕүнэ дьиэтигэр-
уотугар кэлиэ буоллаҕа, — диэн бүтэйдии эрэнэллэр.
Наара Суох Дьокуускайга көстүбэт, суох буолбут сураҕа иһил-
лиэҕиттэн бастаан утаа Арҕаа Хаҥалас улууһун, онтон илин улуустарга
туораан, тайҕаҕа кыһыл көмүс бириискэлэригэр ол-бу араас дойдулар-
тан дьон бөҕө тардыллан үлэлиир-хамсыыр, олорор сурахтарын төһөнү
истэр да, соччонон ол дойду олоҕун-дьаһаҕын, быһыытын-майгытын
билэргэ-көрөргө дьулуура улам улаатан, Дьокуускайга буоларын кур­
дук олоҥхотунан, ырыатынан, илиитинэн үлэлээн аһаан, таҥнан,
тиэтэйбэккэ-саараабакка сыыйа сыҕарыйан тайҕа диэки айанныыр.
Бу айаныгар хас саҥаттан саҥа сиргэ тиийэн кэллэҕин аайы, кини тус
100