Page 107 - Олоҥхо биһигэр

— диэн күтүрээн үрээнньик сойуолуур сураҕын чугас доҕотторуттан
истэн, Хоту Булуҥҥа балыксыттары кытта, күрүүр курдук баран хаал-
быт. Онно киирэн хас да сыл сылдьан баран, быалаһыы быһыытынан
кэргэннии буолар дьахтара өлбүтүн кэннэ, быраатыгар тахсан кэлэ-
бара олорбута.
Г. В. Васильев
Чолбон. - 1993. - № 1.

1.6.15. МОЧОХООС УОЛА
Попов Митрофан Андреевич-Мочохоос уола, Халдьаайы Бырдьа,
Чыраанай ийэтин ууһун олохтооҕо. Мин өйдүүрбүнэн кини сэттэ
уонуттан лаппа тахсыбыт, маҥан баттахтаах, соҕотох буолан баран,
сып-сытыытык чолбоодуччу көрбүт харахтаах (уҥатын оҕо эрдэҕинэ
оһолго мэлиттэрбитэ үһү), хатыҥыр орто уҥуохтаах оҕонньор этэ.
1980 сыллаахха тоҕус уонугар чугаһаан иһэн өлбүт. Крылов Н.И.
уонна 1960 сыллаахха тоҕус уон сааһыгар өлбүт биир дойдулааҕа
Бурцев А.С. бииргэ үөскээбит үөлээннээҕэ дьоннорунан барыл-
лаан ааҕалларынан, 1850-с сыллар саҕана төрөөбүт быһыылаах.
Кини эдэригэр Бүлүү сүнньүнэн, Лена умнаһынааҕы улуустары-
нан, Бодойбонон, Охотскайынан элбэх сыл үлэлээн, олоҥхолоон
аһаан, «уон улууһунан долоҕойдоон, киэҥ сирдэринэн мэччийэн»
сылдьыбыт. 1912 сыллаахха Лена рабочайдарын хамсааһыннарын
кэмигэр Бодойбоҕо баара үһү. Тыаҕа мае кэрдиитигэр сылдьыбыт.
Событиеларга быһаччы кыттыбатах эрээри, үгүс өттүн көрбүт, мега­
бит. Күннээн олоҥхолообут сирдэрэ: Лена умнаһынааҕы улуустар,
Бодойбо, Дьокуускай куорат. Ол саҕана араас улуустар аатырбыт
олоҥхоһуттарын элбэҕи истибит, сорохторун кытта күрэхтэспит.
Ордук Боотуруускай улуус олоҥхоһуттарын биһириир быһыылааҕа.
Элбэх киһиэхэ наҕылыйан олоҥхолуур буоллаҕына, арыт, олоҕор
олорунан баран, ол-бу улуустар аатырбыт олоҥхоһуттарын ахтар
идэлээҕэ. Онно ордук хото Боотуруускай дьоно ахтыллар курдук
эгилэр. Олоҥхоһутун таһынан былыргы сэһэннэри, остуоруйалары,
нэһилиэктэр, аҕа, ийэ уустарын төрүттэрин тустарынан үһүйээннэри
олус элбэҕи билэрэ, олору дьоҥҥо сэһэргиирин сөбүлүүрэ. Ыкса
ыаллыы олорбут дьонноро — Орлов Н.А., Макеев И.Д. ахталларынан
Мария Каратаева туһунан «Орто Бүлүү кулубатын кыыһа Харатаайап
Маайа» диэн ааттаан улахан сэһэни олоҥхолуур курдук, түүнү быһа
толороро үһү. Кэпсииллэриттэн сэрэйдэххэ, бу киэҥник тэнийбит
сэһэни атын олоҥхоһуттар, ырыаһыттар «Мачайар Баһылайы» толо-
роллорун курдук, дьоннор кэпсэтиилэрин ыллыы-ыллыы, атын өртүн
үөрэ-дьүөрэ тылынан кэпсиир, онтуката олоҥхоҕо майгынныырдык
тахсар эбит быһыылаах. Аҕата Мочохоос — обургу ойуун, чугас аймаҕа
Мычанныыр диэн улахан ойуун, итилэри таһынан ийэтин ууһугар

103