Page 134 - Олоҥхо биһигэр

сүөлэҥи, муннуҥ да үүтэ кыараҕаһа бэрт быһыылаах. Олоҥхоҕо
кылаабынайа ырыата. Эн ырыаһыт, олоҥхоһут буоларга букатын
сананыма». Барарыгар Боруонньа уолу үөрэтэн көрүөх буолла. Егоров
Прокопий диэн сүүрбэччэлээх киһи баара, балачча ырыаһыт этэ.
Сайыныгар тиийэн убайбыттан Боруонньа туһунан сураспыппар:
«Баҕайы кэҥэриитинэн быһа кыҥсыйа сытыйан, син ыллыыр, ыллыах
эбит. Ол гынан баран кэпсээнин олох ылыныа суох эттээх-сииннээх
күтүр, бырахпытым», — диэбитэ. Сөптөөх киһи көстүбүтэ буоллар,
олоҥхолуурга хайдах үөрэтиэхтээҕэ биллибэккэ хаалбыта. 1939 сыл
сайын Д. М.Говоров «Мүлдьү Бөҕөтүн» атыыласпытым. Аҕабар уонна
Көстөкүүҥҥэ хас да киэһэ ааҕан иһитиннэрдим. Кэнникки киэһэ
Миитэрэпээн оҕонньор кэлэн эмиэ иһиттэ. Оҕонньор аны-аныаха
диэри олоҥхото хаалбатын, гыла-өһө баһархайын хайҕаатылар.
Элбэхтик истибит киһилэрэ эбит. Кэлин сорох миэстэлэрин соччо
сөбүлээбэтилэр. Күн Тэгиэримэн Мүлдьү Бөҕөҕө охсуһан хотторон
баран, киһитин буорунан, маһынан, уунан аһатан тоторботоҕун хат-
хат аахтардылар уонна сатаан өйдөөбөтүлэр. Бүгүстээн Хара тимир
дэриэтинньик буолан тиллиитин да ахсарбатылар. Былыргы олоҥхоҕо
дэриэтинньик суох дииллэр. Ити сайын Көстөкүүнтэн олоҥхо суруйар-
га сананным. Киһим сөбүлэстэ гынан баран, солото суох, мэлдьи үлэҕэ,
кэлиигэ-барыыга сылдьар. Аҕыйах киэһэ икки тэтэрээти суруттарда.
Сирин, дойдутун ааҕыытын чугаһатан иһэн тохтоотубут. Туох эрэ үлэ
мэһэйдээтэ быһыылааҕа. Сатаан ыпсыыбыт кыттан үлэлээбэтибит
даҕаны. Мин ситиспэккэ сотору-сотору тохтотобун, онтон киһим бу-
туллар, тыла-өһө тахсыбат. Суруллубуту аахтаран истэн баран санаата
түстэ. Мин да көрүүбэр, көпсөркөй, ыһыллаҕас, олоҥхолууругар ты-
лынан этэринээҕэр бьщан дьадаҥы, тиийбэт. Үчүгэйдик оҥостунан
эһиил суруйуох буоллубут. Онуоха диэри кини бэлэмнэниэх, тылын-
өһүн чочуйа сылдьыах буолла.
Ити күһүн мин аармыйаҕа ыҥырылынным. Дьокуускайдааҕы
байыаннай оскуолаҕа курсанынан ыллылар. Үөрэнии болдьоҕо биир
сыл. Уон хонугу көҥүллээннэр, хаар түһүөн эрэ иннинэ дойдубар
таҕыстым. Көстөкүүннээх кыстыы ыраах үрэххэ көспүттэр. Мүрүгэ
киирэ сылдьан сурахпын истэн хоно кэллэ. «Оҕолорбор олонэсолуох
этим да, үлэҕэ, кэлиигэ-барыыга мискиллэн, сылбаахы буолан сыл-
дьабын. Көннөрү ырыата ыллыым», — диэн эгил-тэгил саастаах, эдэр
ыччат оҕолорум диэн тылларынан саҕалаан, биһиэхэ дьолу-соргуну
баҕаран, алгыыр курдук, балачча уһуннук ыллаата.
Ити кинини тиһэх көрүүм буоларын хантан билиэмий, эһиил
олоҥхобутун салгыы суруйуох буолан арахтыбыт. Эһиилигэр мин
төннүбэтэҕим. Оскуолабытын бүтэрбиппит кэннэ Забайкальскай ба­
йыаннай уокурукка салгыы сулууспалата ыыппыттара. Онно сьгоыт-
тахпына, Аҕа дойду иһин Улуу сэрии саҕаламмыта. Дойдубар 1946 сыл
күһүн эргиллибитим. Убайым сэрии кыһарҕаннаах сылларыгар сут-
кураан тэбиититтэн, 1943 с. 48 эрэ сааһыгар өлбүт этэ. Кини мин би-
лэрбинэн уончаҕа тиийэр олоҥхону толороро. Барыта төһөнү билэрин

130